Gerek akademik hayatta, gerek sosyal hayatta, gerekse mesleki yaşamda pek çok kişi zaman zaman farklı alanlarda performans sergilemek durumundadır. Bu, bir tenis turnuvası, briç müsabakası, bir futbol maçı olabileceği gibi, sanatsal bir performans, bir tiyatro sahnesi, ÖSS sınavı ya da topluluk önünde sunum performansı da olabilmektedir.
Sergilenen performansın, kişinin sahip olduğu tüm yetenekleri, çalışmalarından aldığı sonuçları, edindiği bilgileri ortaya koyan bir ürün olmasını bekleriz. Ne yazık ki çoğu zaman kişilerin olumsuz geçmiş yaşam deneyimleri, kişisel faktörler, işlevsel olmayan alışkanlıklar, motivasyon eksikliği, korkular, kaygılar, heyecan, konsantrasyon problemleri, koçlarla veya ekip arkadaşlarıyla yaşanan iletişim problemleri gibi nedenlerle, kendi “en iyi performanslarını” ortaya koyamadıklarından yakındıklarını duyarız.
Bu durum, bireylerin yeteneklerinin keşfedilmesine, geliştirilmesine ve performansın tüm potansiyel yeteneği ortaya koyacak şekilde sergilenmesine engel teşkil eder ve kişilerin kendilerine, içinde bulundukları ekibe, yatırım yapan kurum(lar)a maddi ve manevi kayıp olarak geri döner.
SPOR PSİKOLOJİSİ
Kişinin kendi bilgi ve becerileri göz önüne alındığında “en iyi performans” olarak hayal ettikleri şeye ulaşmalarının sağlanabileceği en önemli alanlardan biri spor alanıdır.
Spor psikolojisi, psikoloji bilimi prensiplerinin spor çevresine uygulandığı bir bilim dalıdır. Bir spor psikologunun temel amacı; sporcuların kendi potansiyellerine ulaşmalarına yardımcı olmaktır. Uygulamalı Spor Psikolojisi Geliştirme Derneği AAASP’ye (The Association for Advancement of Applied Sport Psychology) göre spor psikolojisi:
a. Spor, egzersiz ve fiziksel aktivitede performansı etkileyen psikolojik ve zihinsel faktörleri çalışmayı
b. Bu çalışma sayesinde edinilen bilgiyi günlük yaşama uygulamayı amaçlamaktadır. Spor psikologları psikoloji prensiplerini sadece sporcuları anlamak için değil, aynı zamanda koçlar, antrenörler, yöneticiler, destek elemanları ve aile üyeleri için de kullanmaktadır.
DBE SPORDA PERFORMANS DEĞERLENDİRME VE GELİŞTİRME PROJESİ
Projenin Amacı
Bu projenin amacı, sporcuların, teknik kadronun, yönetimin ve sporcu ailelerinin belirlenen hedefler doğrultusunda değerlendirilmesi, performansı olumsuz etkileyen psikolojik engellerin aşılması ve performans geliştirme çalışmalarının yapılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda yapılandırılan performans geliştirme programında öncelikle, kişinin o spor dalındaki performansını gerçekleştirmesine engel olan faktörleri belirlemek, sonrasında ise kişinin kendi “en iyi performansını” ortaya koyması için gerekli psikolojik şartların oluşturulması sağlanmaktadır.
Projenin Kapsamı
Bu projenin kapsamı, oyuncuların ve teknik kadroda bulunan kişilerin, psikolojik açıdan değerlendirilmelerini sağlamak ve bu değerlendirmelerin ardından kişilerin güçlü ve gelişmesi gereken yönlerini belirleyerek çeşitli müdahalelerde bulunmak ve performans geliştirme becerileri edinmelerini sağlamaktır.
Projenin Özellikleri
Davranış Bilimleri Enstitüsü’nde görev yapmakta olan 11 deneyimli uzman terapist ve 4 proje asistanının geliştirmekte olduğu Sporda Performans Geliştirme Programı’nın en büyük özelliği; yapılandırılmış, ihtiyaca odaklanan, farklı yaklaşımları entegre eden, kolektif çalışmaya izin veren ve konuyu her yönü ile her açıdan ele alan bir program olmasıdır.
Bu noktada DBE Davranış Bilimleri Enstitüsü uzman ekibi, sporcuların tüm potansiyellerini ortaya koymalarını amaçlayan bu programı geliştirirken, Dünya literatürünü, bilimsel çalışmaları ve bu alandaki uygulamaya dayalı deneyim ve gözlemleri temel almakta ve sporcunun kendi doğal yeteneğini ve tüm çevresini kaynak olarak görüp bu kaynakların en iyi şekilde kullanımını sağlamayı hedeflemektedir. Davranış Bilimleri Enstitüsü’nde 2005 yılından bu yana devam eden proje, şu ana kadar atletizm, voleybol ve futbol dallarında kulüplerle çeşitli çalışmalar yapılmış ve elde edilen gözlem ve deneyimlerle proje daha da genişletilmiştir. Aşağıda bu programın ana özellikleri yer almaktadır:
• Bu program bireysel uygulamalar şeklinde olabildiği gibi, grup uygulamalarına da imkân tanımaktadır.
• Spor dallarında, o alanın ihtiyaçlarına özgü ve tabiatına uygun spesifik çalışmaların yapılabileceği bir programdır.
• Performansını göstermekte güçlük çeken bireylerin yakın çevresinin de (antrenörleri, koçları, takım arkadaşları ve aileleri) sürecin bir parçası haline getirildiği, kolektif bir çalışmadır.
• Mevcut güçlük, her açıdan, kapsamlı bir şekilde uzman bir ekip tarafından ele alınmaktadır.