Basında Dbe

6 aydan uzun süren ÅŸiddetli yorgunluk hissi, kas aÄŸrıları, aşırı uzamış bitkinlik ve hastalık, hafıza ve konsantrasyonda bozulma gibi ÅŸikayetleriniz varsa siz de kronik yorgunluk sendromuna sahip olabilirsiniz. Geçen hafta intihar eden Gaziantepsporlu Çek milli futbolcu Frantisek Rajtoral’nin kronik yorgunluk sendromundan muzdarip olduÄŸunun öğrenilmesinden sonra gözler yine kronik yorgunluk sendromuna çevrildi. Sendrom, baÅŸta çalışanlar olmak üzere pek çok kiÅŸiyi etkiliyor. Kronik yorgunluk yaÅŸayan 5 kiÅŸiden 4’ü ise kadın. En çok etkilenen meslek grupları bankacılık, borsa, muhasebe çalışanları. DBE Davranış Bilimleri Enstitüsü’nden uzman klinik psikolog Zeynep Zat sorularımıza cevap verdi.

Kronik Yorgunluk Sendromunun Belirtileri Neler, Nasıl Teşhis Edilir?

AraÅŸtırmalar ve kliniklerde en sık kullanılan tanı kriterleri ABD’deki Hastalıkları Kontrol ve Önleme Merkezi’nden geliyor. Bu tanımlamaya göre, aÅŸağıdaki üç kriteri karşılayan kiÅŸilere kronik yorgunluk sendromu tanısı konuyor.

 - Takip eden altı ay veya daha uzun süredir devam eden fiziksel çalışmaya, bir teste ya da bir medikal duruma baÄŸlı olmayan ÅŸiddetli yorgunluk,

2 - Geçmişteki aktivite seviyesinde önemli derece düşüşe neden olan yorgunluk,

3 - En az son altı aydır aÅŸağıdaki semptomların 4’ü varsa;

- Hafıza ve konsantrasyonda bozulma
- Aşırı uzamış bitkinlik ve hastalık
- Dinlendirmeyen uyku
- Kas ağrısı
- Çoklu bileşenlerle ağrı
- Yeni bir tür veya çok şiddetli baş ağrısı olması
- Tekrar eden boğaz ağrısı
- Gergin lenf düğümleri

Kronik yorgunluğa depresyon ve kaygı bozuklukları da eşlik edebilir. Tanı hekim tarafından koyuluyor. Kronik yorgunluk sendromunun teşhisinde kullanılan tek bir test yoktur.

Kronik Yorgunluk Neden Kaynaklanır?

Bu konuda birçok teori olsa da kronik yorgunluk sendromunun net sebebi bilinmiyor. Şimdiye kadar incelenmiş olan bazı faktörler var. Bu faktörlerden biri viral enfeksiyonlar. Bazı virüslerin kronik yorgunluğa sebep olduğu düşünülüyor. Diğeri bağışıklık sistemi problemleri ve hormonal dengesizliklerdir.

Kronik yorgunluÄŸun etiyolojisi yani altta yatan sebebi net olarak bilinmemekle beraber psikolojik boyutta birkaç ihtimalden bahsedilebilir. YoÄŸun çalışma saatleri, iÅŸ yükünün fazla olması ve sık seyahatler yorgunluÄŸa yol açabilir. Gerek iÅŸ yaÅŸamında gerek özel yaÅŸamdaki iliÅŸkilerde yaÅŸanan güçlükler de insanların yorgun hissetmesinin bir diÄŸer sebebi olabilir. Ä°ÅŸ yaÅŸamında ‘zor’ insanlarla çalışmak kiÅŸinin iÅŸ yerinde üstlendiÄŸi sorumlulukları yerine getirmenin yanı sıra taşıması gereken bir yük haline dönüşebiliyor. YaÅŸamda yüklendiÄŸimiz roller de yorgunluÄŸun bir sebebi olabiliyor. ÖrneÄŸin, çalışmak, eÅŸ olmak ve ebeveynlik rollerinin aynı anda yürütülmesi gibi.

Son yıllarda yapılan araştırmalar, kronik ağrı ve kronik yorgunluk ile olumsuz yaşam olayları yani travmatik yaşantılar arasında oldukça anlamlı ve yüksek bir ilişki olduğunu gösteriyor.

İş Hayatında Ne Kadar Yaygın?

Amerika’da bir milyon, Ä°ngiltere’de çeyrek milyon kiÅŸide görülen bu rahatsızlığın ülkemizde de yüksek olduÄŸu öngörülüyor. Yapılan çalışmalar kronik yorgunluk yaÅŸayan beÅŸ kiÅŸiden dördünün kadın olduÄŸunu gösteriyor. Çalışan kesimde ise iÅŸ yaÅŸamının yüklediÄŸi stres etkisi ile kronik yorgunluÄŸun görülme sıklığı artıyor. Çalışan kadınlarda kronik yorgunluÄŸun görülme ihtimali oldukça yüksek kabul ediliyor.

EN ÇOK FİNANS ÇALIŞANLARINI VURUYOR

En çok hangi meslekleri, sektörleri vuruyor?

Bankacılık, borsa, muhasebe, yönetici asistanlığı gibi alanlarda çalışan kişilerde, stres ve gerilim şiddetinin arttığı; özellikle tüm gün hareketsiz kalınan ortamların da etkisi ile bu rahatsızlığın sıklıkla görülebiliyor. Bunun yanı sıra, vardiyalı çalışanlar (doktorlar, hemşireler, polis, subay), yönetici kadrosu, deniz aşırı sık seyahat eden ve jet lag yaşayanlar da (hostesler ve pilotlar) bu rahatsızlığa daha açık hale gelebiliyor.

Dinlenmekle Geçmiyor Nasıl Tedavi Edilir?

Yorgunluk fiziksel ya da zihinsel etkinlikle daha kötü olabilir fakat dinlenmekle sona ermiyor. Åžimdiye dek bilinen yöntemler ile yaÅŸamı zorlaÅŸtıran kronik yorgunluk; ‘tedavi edilebilen’ deÄŸil ‘yönetilebilen’ bir durum olarak görülüyor.

Biz Neler Yapabiliriz Bu Durumu Yönetebilmek İçin?

• Stresi azaltın. Duygusal stresi ve aşırı çaba göstermeyi kısıtlamak ya da bunlardan kaçınmak için bir plan geliÅŸtirin. Rahatlamak için her gün kendinize zaman ayırın.
• Önceliklerinizi iyi belirleyin. Sosyal iliÅŸkiler ya da yapmaktan keyif duyduÄŸunuz aktivitelerin çok önemli ihtiyaçlar olduÄŸunu bilin.
• Kafeinden, alkolden ve nikotinden kaçınmak, her gün aynı saatte yatıp kalkmak uyku alışkanlığınızı iyileÅŸtireceÄŸi için kronik yorgunluÄŸun etkisini azaltmaya yardımcı olabilir.
• Fiziksel aktivitenizi ve hareketliliÄŸinizi her gün olabildiÄŸince yüksek seviyeye çıkarın.
• DesteÄŸe ihtiyacınız olduÄŸunda bu alanda uzmana baÅŸvurmayı ihmal etmeyin.

Hürriyet IK / 30.04.2017

Haberi PDF formatında okumak için tıklayınız.