Çocuk ve Genç

Tuvalet alışkanlığını kazandırmak için öncelikle çocuÄŸun mesane ve rektum kontrolü açısından hazır olması önemlidir. Bu hazır olma dönemi 18 aylıktan itibaren baÅŸlar ve 4 yaşına kadar tamamlanır.

1,5-2 yaşlarında, ıslandığını haber verebilir, 2-2,5 yaşlarında çişini tutup söyleyebilir, 2,5-3 yaşlarında kakasını tutup söyleyebilir. 3-4 yaşlarında da yardımsız tuvalete gidip iç çamaşırını indirip, çekebilir.

Hazır olmadan zorlamak, erken ve yanlış yaklaşımlar, aile içindeki çatışma ve ilişkilerdeki sorunlar, metabolik şikayetler bu alışkanlığın kazandırılmasında o döneme ve gelecekteki kişilik özelliklerine etki edebilmektedir.

Lazımlıkta dakikalarca oturtarak yapmasını beklemek , zorla alaturka tuvalete tutmak, alafranga tuvalete oturtmak, fiziksel olarak cezalandırmak, sözle tehdit etmek yapılmaması gereken davranışlardır.

Model olmak, onun ihtiyaçları paralelinde hareket etmek, doğru zamanlama ve yaklaşım ise bu alışkanlığı kazanmasını destekler.

1-2 yaş çocuğu tuvalete gitme ihtiyacını sözle ve hareketle ifade edebilir. Bu yaş döneminde;

• Tuvalet ihtiyacı için her defasında aynı kelimeleri kullanın ve çocuÄŸunuzun sizi tuvalette izlemesine izin vererek bu kelimeleri kullanın. Kendisi bu kelimeleri kullandığında hemen tuvalete götürerek onu övün.
• Gündüz altını bezlemeyin, alıştırma külotları kullanın.
• BaÅŸarılarını övün, kaçırmalarını göz ardı edin.
• Bedensel sallanma, huzursuzluk, mimiklerindeki deÄŸiÅŸimleri doÄŸru gözlemleyin. Onu överek, kelimeyi söyleyip, tuvalete götürün.
• Lazımlık, oturak veya rahat, kaygısız oturabileceÄŸi kendi bedenine uygun tuvalete konan bir aparat kullanabilirsiniz. Tuvaletin içine düşme, sifonun onu da çekip alması kaygılarını önlemiÅŸ olursunuz.
• Aile bireylerinin tuvalete giderken, aynı kelimeleri kullanarak haber vermesini de saÄŸlayın.

2-3 yaş çocuğu bazen altına kaçırsa da tuvalete gitmek istediğini söyleyebilir, çiş ve kakasını oturağa yapabilir.

• Tuvalete gitme zamanları artık belirli olmaya baÅŸlayacağından bu zamanları takip edin ve ihtiyacı olup olmadığını hatırlatın. Israr etmeyin
• Zor çıkarılan, kısıtlayıcı giysilerden kaçının. Altını baÄŸlamak yerine alıştırma külotlarından giydirin.
• Hatırlatın, tuvalete gitmek isteyince övün, ödüllendirin.
• Kazaları görmezden gelin, ıslak ve kirli çamaşırlarını mümkün olduÄŸunca kendisinin deÄŸiÅŸtirmesine izin verin.
• EÄŸer iki çiÅŸ yapma arasında iki saat kuru kalmazsa henüz tuvalet alışkanlığına hazır deÄŸildir.
• Sizin ve aile bireylerinin tuvaletini yaparken gözlemlemesine, ne yaptığınızı dinlemesine ve sonuca bakarak sifonu çekmenize yardım etmesine izin verin.
• Tuvaletinin geldiÄŸini gözlemlediÄŸinizde oturaÄŸa en fazla beÅŸ dakika oturtun. Bu süre içinde de yanında olun.
• ÇocuÄŸun sıkıntı duyduÄŸu durumlarda birkaç gün ara vererek sonra tekrar devam edin.
• BaÅŸarılı olunan durumlarda onu cesaretlendirin, övün, ödül olarak sifonu çektirin.
• OturaÄŸa oturtmadan 10-15 dakika evvel, su veya meyve suyu içirin.
• ÇocuÄŸun düzenli kaka yapması geliÅŸmeden tuvaleti kullanması beklenemez. Bu zamanları tespit etmek için bir hafta süreyle not tutun.  Bu zamanlarda düzenli olarak tuvalete oturtun.
• Sizde mimiklerinizi kullanarak nasıl yaptığınızı görmesini saÄŸlayın.
• Bağırsaklarını çalıştıracak gıdalar vererek rahatça, sorun yaÅŸamadan,
• Acı çekmeden tuvaletini yapmasına yardımcı olun.

3-4 yaşlarında erkek çocukları ayakta tuvalete çişini yapabilir.

• Bu konuda babasının, baÅŸka erkeklerin model olması saÄŸlayın.
• Tuvalete tam isabetli çiÅŸini yapabilmesi için, tuvalet kağıdından kayık yaparak bunları niÅŸan alıp batırmasını isteyerek etrafı kirletmeden alışkanlık kazanmasına destek olun.

Uzman Psikolog Şeyda Özdalga - DBE Davranış Bilimleri Enstitüsü Çocuk ve Genç Psikolojik Danışmanlık Merkezi