Emre Konuk

Geçtiğimiz iki hafta, sorunları aşmak için takındığımız iki tavır üzerinde durmuştuk. Birincisi; sorunların ortaya çıkmasına yol açan nedenleri araştırmak ve buradan kalkarak çözüme gitmekti. İkincisi ise; geleceğe, hedeflere, değişime ve çözüme odaklanmaktı. Buradaki temel varsayımımız şuydu: Değişimi sağlamak için sorunları ortaya çıkaran nedenlerle uzun boylu uğraşmamız gerekmeyebilir. Bu yaklaşıma bir de örnek vermiştik.

Bu hafta, yine şimdiye ve çözüme odaklanan ama ek olarak, düşeceğimiz tuzaklardan uzak kalmamızı sağlayan, kullanabileceğimiz araçlar, taktikler öneren bir başka yaklaşımı dile getireceğim: Harvard Uzlaşma Projesi.

Bu proje aslında 1970’lerde uluslararası çatışmalarda uzlaÅŸmayı saÄŸlamaya yönelik Harvard Ãœniversitesi akademisyenlerinin bir giriÅŸimi olarak ortaya çıktı. Bugün güzel vatanımızda yaÅŸamımıza bir türlü sinememiÅŸ olsa da “kazan-kazan” diye bildiÄŸimiz yaklaşımdır.

Yaklaşımın mimarları Roger Fisher ve William Ury 30 yılı aşan bir süreçte pek çok uluslararası çatışmanın aşılmasında birinci derecede rol aldılar ve ciddi başarılar elde ettiler. Yıllar boyunca yaklaşımlarına hep bir şeyler eklediler. Yaklaşım, uzlaşma gerektiren tüm durumlar için geçerlidir. Yani araba alırken, çocuğunuzla veya eşinizle tartışırken, işyerinde yöneticinizle dalaştığınızda veya iş yapış biçimiyle ilgili sorun çıktığında rahatlıkla uygulanabilir.

Fisher ve Ury’nin dilimize de çevrilen ilk kitaplarının (Getting to Yes) çok kısa bir özetini vereceÄŸim.

İnsanlarla Problemleri Birbirine Karıştırmayın

Bir sorun etrafında tartışan iki ya da daha çok kişiyi dinlediğimizde, mesajların iki düzeyde gelip gittiğini görürüz: Biri içerikle yani işin özüyle ilgili, diğeri ise tarz ve üslupla yani ilişkiyle ilgilidir. Tartışmalar hep içerikle ilgili gibi gözükse de sürece damgasını vuran tarz ve üsluptur. Haklı olduğumuz pek çok tartışmayı tarzımız nedeniyle kaybederiz.

Birinci adım: Her uzlaşma girişiminde işin özünü (içeriği) ilişkiden ayırın.

• Dikkatinizi insanlardan çok amaca-içeriÄŸe yöneltin
• Ä°yi dinleyin anladığınızı belli edin
• Karşı tarafın niyetlerini kendi korkularınızdan üretmeyin
• Tekliflerinizin karşı tarafın deÄŸerleriyle çatışmamasına dikkat edin
• Duyguları açıklığa kavuÅŸturun ve geçerli bulduÄŸunuzu belli edin
• Kendinizi onların yerine koyun
• Karşı tarafın dilini kullanın
• Karşı tarafın boÅŸalmasına izin verin
• KiÅŸileri ve pozisyonları deÄŸil çıkarları uzlaÅŸtırın
• Çatışan kiÅŸiliklerin arkasında uzlaşılabilir çıkarlar vardır
• Çıkarları net tanımlayın
• “Niye olmasın” diye sorun. Bu sizi karşı tarafın görüşüne yaklaÅŸtırılabilir
• Erken karar vermeyin
• Tek cevap aramayın
• Tercihlerini öğrenin
• Ortak çıkarların altını çizin
• DeÄŸiÅŸik uzmanlara danışın
• Pazarlık gücünüzü yüksek tutun. Daima seçenekleriniz olsun
• Karşı tarafın seçeneklerini mutlaka göz önüne alın
• Ä°stediÄŸiniz gibi oynamazlarsa, pozisyonlarına, statülerine, kiÅŸiliklerine saldırmayın
• Düşüncelerinizi savunmayın, eleÅŸtirmelerini isteyin, tavsiyelerini sorun
• Size yönelik bir saldırıyı probleme yönelikmiÅŸ gibi ele alın
• Ölçülerinizin ve tuttuÄŸunuz yolun adil olmasına dikkat edin
• Her sorunu birlikte objektif ölçü arama uÄŸraşı olarak gösterin
• Baskıya boyun eÄŸmeyin

Haftaya, uzlaÅŸma sürecinde “duyguları yönetmeye” odaklanacağız.

Kaynak

"Evet" Boyun EÄŸmeden AnlaÅŸmaya Varmak

William Ury , Roger Fisher, Bruce Patton

İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları / Yayınevi Genel Dizisi

13.04.2008