Yetişkin ve Aile

Tıpkı diğer travmatik olaylarda olduğu gibi Covid-19 salgın bireylerde panik, yoğun korku, umutsuzluk ve çaresizlik duygularına sebep olur.

Yaşanan belirsizlik ve tehlike durumu algılanır ve beyin acil durum moduna geçer.

Özellikle fiziksel bütünlüğümüze zarar gelebilecek bir tehdit algılandığında, beyninin düşünebilen ve muhakeme yapabilen üst düzey işlevlerinden sorumlu kısmı devre dışı kalır ve beynin “savaş, kaç veya don kal” tepkilerini gösteren ilkel kısmı aktif hale gelir.

Duygusal beyin kontrolü ele geçirdiğinde, kendimizi korumak için, düşünmeden ve dürtüsel olarak hareket ederiz. Bu da kontrolsüzce alışveriş yapmak, stoklamak vb toplumda görülen davranışlara sebep olur.

Bunun yerine tetiklendiğimizi fark edip, kendimizi sakinleştirerek bilinçli davranmalı ve seçeneklerimizi gözden geçirmeliyiz.

Aşağıda Covid-19 ile nasıl baş edebileceğimize dair ipuçları verilmiştir.

• Tetiklendiğizin farkına varın. Tetiklendiğinizde, terleme, ateş basması ve kalp atış hızında artma gibi fizyolojik bir takım belirtiler yaşadığınızı fark edebilirsiniz. Buna ek olarak bazen de kaygı ve korkuya yol açan olumsuz düşünceleriniz tarafından etkilenerek durumu kavrayamadan korku odaklı düşüncelere takılıp kalabilirsiniz. Sonuç olarak, düşünmeden hareket ederek sağlıksız ve işlevsel olmayan kararlar almak çok daha olumsuz sonuçlara sebep olunabilir.


• Duygularınızı ifade edin.  Duygularınızın farkına varın.  Hissettiklerinizi ailenizle ve arkadaşlarınızla paylaşmaya çalışın. Bu dönemde hissettiğiniz kaygı ve korku gibi olumsuz duygularınızı sevdiklerinize sosyal medyadan ulaşarak veya onlarla telefonda konuşarak paylaşabilir, kendinize iyi gelen ve duyguları ifade etmeye yardımcı olabilecek bir takım rutinler oluşturabilirsiniz. Bunlardan bazıları; meditasyon, yürüyüş yapma, günlük tutma, nefes egzersizleri olabilir.


• Olaylara gerçekçi ve daha geniş bir açıdan bakın. COVID-19 ile enfekte olan çoğu insanın sadece hafif semptomlar ile iyileştiğini unutmayın. Bunu kendinize sık sık hatırlatın. Okulların kapatılması ve sosyal izolasyon gibi eylemler korona virüsüne karşı daha savunmasız olan yaşlı popülasyonu ve belirli sağlık sorunları bulunan bireyleri korumak amaçlı uygulanmakta olduğunu bilin.


• Gerçekleri doğru kaynaklardan takip ederek öğrenin. Koronavirüs hakkındaki haberleri takip ederken daha analitik bir yaklaşım benimsemek faydalı olacaktır. Ayrıca çevrenizden veya sosyal medyadan edindiğiniz bilgilerin doğruluğunu araştırmakta bu süreçte önemli.


• Hastalıktan ağır etkilenen hemen hemen tüm vakalar ikincil hastalıkları olan yaşlı bireyler olmakla birlikte hastalananların büyük bir yüzdesi  hastalığı tamemen atlatmaktadır.


• Covid-19 yeni bir virüs olması ve getirdiği bilinmezlikle birlikte kesinlikle korkutucu ve dikkat edilmesi gereken bir durumdur. Öte yandan tanıdık bir hastalık olan mevsimsel grip yüzünden çok daha fazla insanın hayatını kaybettiğini de unutmamak gerekir.


• Bağlantınızı koparmayın. Sosyal ağları kullanmaya devam etmek olağanlık hissini (güven ve emniyet duygusunu) güçlendirmeye ve duygularımızı paylaşıp stresi kontrol etmemize olanak sağlayabilir. Telefonla konuşarak, mesajlaşarak veya sosyal medya platformlarındaki kişilerle sohbet ederek virüs bulaşma riskinizi artırmadan sosyalleşme ihtiyacını karşılayarak var olan bağlantılarınızı sürdürebilirsiniz.

Klinik Psikolog Dr. Didem Altay - Davranış Bilimleri Enstitüsü