ÇOCUKLARDA ÖFKE KONTROLÜ VE OLUMLU DAVRANIŞ KAZANDIRMA
Öfke; çocuklarda zaman zaman kabul edilebilir olarak görülen ve çocukları alarma geçiren bir duygu olarak bilinir. Çocuklarda öfke, kendilerinin yanlış anlaşılmasıyla, haksız yere suçlanmasıyla, adaletsiz ya da güvenliğini tehdit edici bir şekilde davranılmasıyla bağlantılı olarak ortaya çıkabilmektedir.
Çocuğun amacına ulaşmaya çalışırken engellendiğini hissetmesi ya da hakkının yendiği düşüncesine kapılması sonucu da öfke patlamaları ortaya çıkabilir. Çocuklar sıklıkla negatif bir durumun değişmemesi sonucu öfke patlaması yaşamakla birlikte; engellenme, sahip olduğu şeyin elinden alınması, fiziksel ve /veya sözel şiddete maruz kama, istemediği şeyleri yapmaya zorlanma, oyun oynamaktan mahrum kalma, arkadaşları tarafından reddedilme, akran zorbalığı, duygusal ihtiyaçlarının karşılanmaması, güvenliğinin tehdit edilmesi, yeterli ilgi görmeme durumları da çocuklarda öfke patlamasına neden olabilir.
Çocukların Öfkelerini Yansıtma Şekilleri
Okul öncesi çocuklarının birçoğunun, öfkelenmenin uygun bir davranış olarak kabul edilmediği durumlarda saldırgan tutumlar sergilediği görülmüştür. Bazı çocuklar olay ya da kişiden kaçınarak öfke duygularıyla baş etme stratejileri geliştirmektedir. Bu davranışlar, çocukların etkili ilişkiler kurmasında olumlu bir etkisi olmamakta ve belirli bir süre sonra aynı problemleri tekrar yaşamalarına sebep olabilmektedir. . Bununla birlikte, bazı çocuklarda agresyon ve dürtüselliğin ön planda olduğu ve bu durumun arkadaş çevrelerinde reddedilmelerine sebep olabildiği görülmektedir.
Öfke Yönetimi Konusunda Önemli Noktalar
- Çocuklara istenen davranışı öğretmenin en etkili yollarından biri onlara model olmaktır. Dolayısıyla ebeveynler olarak çocuğa öfke yönetimi konusunda örnek olmak büyük önem taşımaktadır.
- Öfke anında çocuğun anlaşıldığını hissetmesi ve durumu anlaması için her türlü duygu ve düşüncesini paylaşmasında yardımcı olunmalı. Çocuklara öfke içeren duygularını sözlü olarak nasıl ifade edeceği öğretilmeli.
- Çocukların öfkelendiği anlar göz önünde bulundurularak, bu durumların oluşması öncesinde olabildiğince önlem alınması ve destek olunabilmesi için hazırlıklı olunması konusuna özen gösterilmesi.
- Olumlu davranışların pekiştirilmesi amaçlı çocukla ilişki kurma, düşünce ve duygularını anlamaya çalışma, ona zaman ayırarak duygularını paylaşmasına fırsat verme ve duygularını kabul etme gibi pozitif disiplin yöntemlerini kullanılmalı.
Ebeveynler Neler Yapabilir?
Öncelikle ebeveynler, çocuÄŸa öfkenin kontrol edilebileceÄŸini, bu becerinin geliÅŸtirilebilmesi için bazı davranış deÄŸiÅŸikliklerinin yapılması gerektiÄŸini ve bunların da pratik edilmesinin önemli olduÄŸunu paylaÅŸmalıdır. Öfke anında çocuk ile konuÅŸularak kendisini kontrol edemediÄŸini hissettiÄŸi anlarda bulunduÄŸu ortamdan uzaklaÅŸması ve bunun pratik edilmesi sürecinde zorlandığı zamanlar olduÄŸunda ebeveynin de kendisine destek vereceÄŸi paylaşılabilir. Çocuk ile öfke anında vücudunda meydana gelen fiziksel belirtilerin neler olduÄŸu konuÅŸulabilir ve bunları fark ettiÄŸi anlarda nefes egzersizleri, sevdiÄŸi bir aktivite ile ilgilenmek, bir bardak su içmek vb. gibi kendisini sakinleÅŸtirici uygulamalara yönelebileceÄŸi hatırlatılabilir. Öfkeye sebep olan konu ile ilgili kendisine, beklentisini anlayabilmek amacıyla ‘ne olmasını istediÄŸi’ sorusu sorularak bunun üzerine düşünmesi istenebilir. Aynı zamanda da karşısındaki kiÅŸinin neler hissetmiÅŸ olabileceÄŸi hakkında konuÅŸmalar yapılabilir. YaÅŸanan durum sonrasında ise birlikte olası çözümler üretiyor olmak bir sonraki benzer durumda neler yapabileceÄŸiyle ilgili çocuÄŸa yardımcı olacaktır. Tüm bunlara raÄŸmen çocuÄŸun öfkesi saldırgan bir tutuma dönüşüyor ve bunu engellemek mümkün olmuyorsa bir uzman desteÄŸi alınması büyük önem taşımaktadır.
Uzm. Psk. Merve Yalçınkaya
DBE Çocuk ve Genç Bölümü
KAYNAKÇA
About anger (2012-13). Retrieved from
Anderson, L S., The Aggressive Child. PhD published by the Children’s Bureau,
ACYF, DHEW. Retrieved from http://childdevelopmentinfo.com/how-to-be-a parent/angry_child/
Benzer İçerikler :
4 - 5 Yaş Çocuklarının Genel Özellikleri Nelerdir? 2 yaş krizinin bitiminden sonra, çocuğu 3 yaşına gelen ebeveynler, bir süre dinlenme fırsatı bulurlar. ...
Çocuklar doğumlarından yetişkinliğe kadar farklı hız ve yapıda değişim ve gelişim içindedirler. Fiziksel, sosyal, zihinsel gelişimleri birbirleriyle ilişki ve ...
Tuvalet eğitimi okul öncesi dönemin bir parçasıdır. Ebeveynler çocuklarının tuvalet eğitimini bir takım sebeplerden dolayı hızlı bir şekilde kazanmasını ...
Dikkat eksikliÄŸi ve Hiperaktivite BozukluÄŸu (DEHB) olan çocuklara iyi bir ebeveyn olmanın önceliÄŸi, DEHB’li çocukların davranışlarını anlamaktan...
İlginizi Çekebilir :
Öfke; çocuklarda zaman zaman kabul edilebilir olarak görülen ve çocukları alarma geçiren bir duygu olarak bilinir. Çocuklarda öfke, kendilerinin yanlıÅ...
OKS ve ÖSS yaklaşıyor. Hem sınavlara girecek olan gençler hem de aile ve öğretmenleri bir heyecan almış gidiyor. Ortadaki belirsizlik, kaygının oluşmasına ...
Dayanıklılık olumsuzluklara karşı hazırlıklı olma, stres ve travmayla başa çıkabilme, zor koşullara uyum sağlama, yıkıcı deneyimlerden bir şeyler öğrenerek...
Ä°nsan hayatındaki dönüm noktalarından biridir okula baÅŸlamak… BireyselleÅŸmenin, olgunlaÅŸmanın, dış çevre ile etkileÅŸimlerin önemli bir adımıdır. B...