Basında Dbe

Son günlerde gündemimizin başlıca maddelerinden biri çocuk istismarı. Klinik Psikolog Cemre Soysal, çocuk istismarının hangi çerçevede ele alınması gerektiğini ve ailelerin dikkat etmesi gereken hususları anlattı.

Son günlerde yazılı ve görsel medyada en çok konuşulan konulardan biri çocuk istismarı. Bazı vak'aların su yüzüne çıkmasıyla birlikte bu durum başta anne-babalar olmak üzere pek çoğumuzu endişelendiriyor. Okuduğumuz, izlediğimiz haberlerde en çok cinsel istismardan söz edilse de aslında çocuk istismarı sadece bundan ibaret değil.

DBE Davranış Bilimleri Enstitüsü’nde hizmet veren ve çocuklarda travma konusunda uzmanlaÅŸmış Klinik Psikolog Cemre Soysal istismarın üç gruba ayrıldığını belirtiyor: Fiziksel, duygusal ve cinsel istismar. Åžu anda yoÄŸun bir ÅŸekilde cinsel istismardan bahsediliyor olsa da çocuklarımız duygusal ve fiziksel istismar tehlikesiyle de karşı karşıya geliyor.

Soysal çocuÄŸa karşı sistematik ÅŸekilde söylenen kötü sözlerin, aÅŸağılamaların, yermelerin duygusal istismar kapsamında deÄŸerlendirildiÄŸini söylüyor: “Ne yazık ki çocuklar duygusal istismara en çok aileleri tarafından maruz kalıyorlar. Fiziksel ve cinsel istismar daha somut olduÄŸu için ayırt etmesi duygusal istismara kıyasla daha mümkündür.”

Sözlerine Önem Verin

Ä°stismara uÄŸrayan çocukların bunu dile getirmekte zorlandığını, anlatıp paylaÅŸmaktan çekinip korktuÄŸunu görüyoruz, duyuyoruz. Çocukların istismara uÄŸradığını baÅŸka hangi belirtileri takip ederek anlayabileceÄŸimiz konusunda Soysal, çocukların kendilerini zannedilenden çok daha iyi ifade ettiklerini belirtiyor: “Bir çocuÄŸun hayatında bir ÅŸeylerin yolunda gitmediÄŸini onun yaptığı resimden, kurduÄŸu oyundan, davranışlarından ya da tepkilerinden anlamak mümkün olabilir. Her çocuk kendini farklı ÅŸekilde ifade edebilir. ÖrneÄŸin travmatize olmuÅŸ bir çocuk içine kapanıp sessizleÅŸebilirken, baÅŸka bir çocuk agresif davranmaya, ÅŸiddet eÄŸilimi göstermeye baÅŸlayabilir.”

AraÅŸtırmalar istismarcıların neredeyse tamamına yakınının çocuÄŸun ya da ailenin tanıdığı çevreden geldiÄŸini gösteriyor. Soysal ailenin istismarla yüzleÅŸtiÄŸinde aslında bir bakıma kendisiyle de yüzleÅŸeceÄŸini ve birçok ailenin sırf bu sebeple istismarı, tacizi hatta tecavüzü saklama eÄŸilimine girdiÄŸini belirtiyor. “Zarar verici davranışların da istismar olarak kabul edildiÄŸini, durumun ciddiyetini ailelere anlatmakta zorlanıyoruz” diyen Soysal, bazı noktaların altını çiziyor:

- İstismara uğradığı düşünülen çocuğun sözlerine mutlaka önem verilmeli. Kafasından uyduruyor ya da hayal gücü gibi bahanelerin arkasına asla sığınılmamalı.

- Çocuklar istismara uğradıklarında önce bu davranışa bir anlam vermeye çalışırlar. Örneğin eğer vücudunun özel bir bölgesine dokunuluyorsa, o kişinin ona masaj yaptığına, onun iyiliği için ona yardım ettiğine inandırabilir kendini. Bunun sebebi çocuğun korkmasıdır. Söylerse kimsenin ona inanmayacağını, istismarcı kişinin daha çok zarar verebileceğini düşünür.

- Eğer çocuğun istismara uğradığına dair bir şüphe varsa, bir uzmandan yardım alınmalı. Farklı görüşme yöntemleriyle çocuğun olayı dışa vurmasına yardımcı olmak önemli.

- “Benim çocuÄŸuma yapanı öldürürüm” ÅŸeklindeki ifadelerden kaçınmak gerekiyor. Çünkü çocuk “Annem, babam katil olur söylersem; annesiz, babasız kalırım” diye düşünerek susmayı tercih edebilir. MaÄŸdur çocukların hakları hukuki yollarla aranmalı.

Kendini Ä°fade Etmeli

Toplumumuzda susmak ve biat bir çocuktan beklenen saygı davranışlarındandır. Soysal büyüklere cevap vermek saygısızlık kabul edildiÄŸinden istismar vakalarında çocuÄŸun bu sebeple susmaya devam ettiÄŸini ve sesini çıkartırsa başına geleceklerden korktuÄŸunu belirtiyor. Aile düzeninde ve hayat içinde çocuÄŸun kendini ifade etmesine izin vermenin önemini vurgulayan Soysal, çocuÄŸun zaman zaman “hayır” diyebileceÄŸini hissetmesi gerektiÄŸini söylüyor.

Ä°stismarı önlemek için öncelikle çocuklara özel bölgelerinin nereler olduÄŸu göstermemiz, kimsenin buralara dokunmaya hakkı olmadığını söylememiz ve onun izni olmadan kimsenin onu ellememesi gerektiÄŸini öğretme konusunun altını çiziyor Soysal: “Çocuklarınızı dudağından öpmek, onların yanında çıplak dolaÅŸmak çocuÄŸunuzu istismara açık tutar. Sebebi çok basit: ‘Annem beni sevdiÄŸi için dudağımdan öpüyor. Åžu amca da beni dudağımdan öpüyor, demek ki o da beni annem gibi çok seviyor.’ Bu davranışların normalleÅŸtirilmemesi gerekiyor. ÇocuÄŸun algısında herhangi bir istismar hareketinin garip algılanabilmesi için bu ÅŸart.”

Bu Belirtilere Dikkat!

Klinik Psikolog Cemre Soysal ailelerin dikkat etmesi gereken en önemli belirtileri şu şekilde sıralıyor:

- Ani davranış değişiklikleri, örneğin okula gitmeyi severken, bir anda okula gitmek istememe; çok yakını birine karşı aşırı tepki verme; kullanmadığı kelimeleri kullanmaya başlama...

- Aşırı yorgunluk, halsizlik, sürekli uyuma isteği. İstismar çocuklara hem fiziksel hem ruhsal açıdan çok ağır gelir, bu sebeple sıklıkla yorgunluk yaşarlar.

- Bilmesi mümkün olmayan cinsel içerikli bilgilere sahip olması. Böyle bir durumda paniğe kapıldığınızı belli etmeden, o bilgiyi nereden ya da kimden öğrendiğini mutlaka sorun.

- Bedeninde normalin dışında morluklar, yaralar ya da çocuÄŸun dile getirdiÄŸi aÄŸrılar... “Popom acıyor”, “Oturamıyorum” gibi ifadeleri ciddiye alın.

Milliyet Pazar 03.04.2016

Haberin devamını pdf formatında okumak için tıklayınız.