Obsesif çocuklar

Sürekli Ellerini Yıkıyor, Çok Fazla Banyo Yapıp, Kıyafet Değiştiriyorsa Dikkat!

Takıntılı davranışlar çocuklarda çok sık görülebilir. Çok erken dönemlerden itibaren belli bir oyuncağa veya kıyafete bağlanma, belli yemekleri yeme diğerlerini reddetme, kendi yatağı dışında uyumama, evinden başka yerde tuvalete girmeme, vs. gibi birçok davranışı gözlemleyen aileler çocuklarının "obsesif olduğunu düşünmeye başlayabilir, hatta bu sebeple ruh sağlığı uzmanlarına başvurabilirler.

Ancak, bu davranışlar nedeni ile "obsesif" tanımının kullanılması çok yaygın olmasına rağmen pek doğru değildir. Erken çocukluk dönemi rutinlere bağlılığın daha fazla olduğu bir dönemdir. Çocukta obsesif davranışları DBE Davranış Bilimleri Enstitüsü'nden Uzman Klinik Psikolog Açelya Şahin Fırat ile konuştuk:

Çocukta Takıntı Neden Başlar?

Çocuklar belirsizliği tolere etmekte yetişkinlere oranla biraz daha zorlanır. Çünkü belirsizlik kaygı yaratır, çocuklar bu duyguyla başa çıkmayı zaman içinde öğrenirler. İlk dönemlerdeki takıntıların da nedeni bu kaygıdır. Bu takıntılar birçok çocukta görülebilen ve çocuğun yaşamını olumsuz yönde etkilemeyen davranışlardır. Üzerine düşmeyip görmezden gelindiğinde, çatışma konusu haline getirilmediğinde kendiliğinden kaybolabilir.

Ya Sonra Çıkabilecek Takıntılar?

Daha ilerideki dönemlerde ortaya çıkabilecek ve çocuğun akademik ve sosyal yaşamını olumsuz yönde etkileyen obsesyonlar ruhsal bir sorundur ve üzerinde çalışılması gerekir. Obsesyonlar "takıntılı düşünceler", kompilasyonlar ise obsesyonları kontrol etme amaçlı yapılan "tekrarlayan" davranışlardır. İlk dönemdeki takıntılar obsesyona değil, daha çok kompilasyona benzer. Yine temelde kompilasyonlarm amacı kaygıyı azaltmaktır. Ama patolojik düzeyde olan ve kompilasyon olarak tanımlanan takıntılı davranışların sıklığı, şiddeti ve dolayısıyla çocuğun genel yaşamına olan olumsuz etkisi oldukça fazladır.

Bu Bozukluklar Ne Zaman Başlar?

Obsesifi-Kompulsif Bozukluk (OKB) tanısı almış erişkinlerin üçte birinden fazlasında belirtiler 15 yaşından önce başlar. Az da olsa 5 yaşından önce başlayan vakalar söz konusudur. Ancak araştırmalara göre çocukluk çağında OKB'nin başlangıç yaşı 7-12 arasındadır.

Ailesi obsesif olanın çocuğunun da eğilimi olabilir.

Hangi Hareketler Takıntı Başlığı Altına Alınabilir?

Takıntılı davranışlar belli bir oyuncağa veya kıyafete bağlanma, belli yemekleri yeme diğerlerini reddetme, kendi yatağı dışında uyumama, evinden başka yerde tuvalete girmeme vs. olabilir.

Neden Çocuk Takıntılı Hareketler Sergilemeye Başlar?

Yapılan çalışmalar obsesif-kompulsif bozukluğun katılımsal alt yapısının oldukça fazla olduğunu gösterir. Bunun yanında OKB'si olan bir ebeveyn tarafından yetiştirilen çocukların rol model olarak OKB'li bir kişiyi görmesinin de obsesif - kompulsif bozukluk geliştirmesine neden olabileceğini düşündürür. Aşın kuralcı ve disiplinli tuvalet eğitimi veren ve bunun yanında suçlayıcı, utanç duymasına vesile olan ebeveynlik stilleri de obsesyon ve kompulsiyonların gelişmesine ortam hazırlar. Çocuğun strese toleransı düştüğü anda veya taşıyabileceğinden fazla stres yüklendiğinde (bu yaşanan travmatik bir olay ile olabilir) takıntılı davranışlar sergilemeye başlayabilir.

Çocukta Oluşan Bu Takıntılar Nasıl Bıraktırılabilir? Tedavi mi Olunması Gerekir?

Eğer takıntılı davranışlar çevrenin ilgisini çekecek düzeye ulaşıp, çocuğun yaşamını olumsuz yönde etkiler hale geldiyse yardım almak doğru bir karar olur. Örneğin, çocuk kompulsiyonlan yerine getirmek için çok fazla zaman harcıyor ve okula gitmek için bir türlü evden çıkamıyor, temizlik takıntıları nedeni ile defalarca ellerini yıkamaktan cilt sorunları yaşıyor, arkadaşları ile ilişkisi azalıyor vs. ise mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurulması gerekir. Uygulanacak tedavi yöntemleri çocuktan çocuğa farklılık gösterse de çoğunlukla hem medikal hem de psikoterapatik müdahalelerin bir arada olması iyileşme sürecini hızlandırmaktadır.

Hürriyet Turuncu / 27.04.2013

Yazının devamını pdf formatında okumak için tıklayınız.