Çocuk ve Genç

Karne zamanı yaklaştı. Öğrenciler genellikle notları iyi de olsa kötü de olsa karnelerini heyecanla beklerler. Notları iyi olan öğrenciler ve aileler, karne dönemini daha mutlu geçirirken; notları kötü olan, sınıfta kalma tehlikesi olan öğrenciler ve aileleri bu dönemi oldukça sıkıntılı geçirebilirler.

Peki karneler neyin göstergesidir? Önce kendimize bu sorunun cevabını dürüst olarak verdikten sonra bu dönemi daha kolay atlatabiliriz.

Karne kimi zaman öğrencinin spesifik olarak bir dersteki başarısının göstergesidir. Bu dersi iyi anlamış ya da anlamamış olabilir. Ütopik bir dünyada, başka etkenlerin olmadığını varsayarsak notlar gerçekten de o dersteki edinilmiş bilginin göstergesi olabilir. Fakat gerçekte notlar birçok etkenden dolayı değişebilmektedir. Böyle bir durumda notların niçin düşük olduğunu anlayıp ona göre çözüm üretmek gerekir.

Notları Etkileyebilecek Faktörlerden Bazıları:

• Duygusal sorunlar


• Sınav kaygısı


• Dikkat eksikliÄŸi-hiperaktivite


• Öğrenme bozuklukları


• Dağınıklık-organizasyon sorunları


• Motivasyon sorunları gibi çeÅŸitlendirilebilir.


• Psikolojik sorunlar: ÇocuÄŸun ya da ergenin iç dünyasında yaÅŸadığı olaylardan kaynaklanan sorunlardır. Bunları şöyle örneklendirebiliriz: ArkadaÅŸ sorunları, aÅŸk hayatı, ailevi sorunlar, gencin kendisi ile ilgili görüşleri vb.


• Sınav kaygısı: Bazı öğrenciler dersleri anlasalar da çeÅŸitli nedenlerden dolayı sınavlardan önce çok heyecanlanırlar. Bu nedenle aldıkları notlar ders baÅŸarısının bir göstergesi olmak yerine stresle baÅŸa çıkma becerilerinin göstergesi haline gelmektedir. Sınav kaygısına müdahale ederken, öncelikle kaygının nedenlerini anlamak gerekir. Bu nedenlerden bazıları sınava yetersiz hazırlanma, önceden yaÅŸanmış kötü deneyimler, çevrenin ya da kendisinin yüksek beklentileri, içsel nedene dışsal bir tehdit gibi örneklenebilir.


• Dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸu: Dikkat eksikliÄŸi olan kiÅŸiler genellikle dikkatlerini toplamakta güçlük çekerler. Hiperaktivitesi daha ön planda olanlar ise sınıfta “yaramaz” diye adlandırılırlar, sınıf içinde kalkıp gezerler, evde derslerinin başında oturamazlar, el, ayak sallarlar ve sürekli konuÅŸurlar. DEHB tanısı alan öğrencilere kimi zaman ilaç düzenlemesi uygun görülse de, davranış düzenlemeleri, ödül sistemlerinin oluÅŸturulması ve bu kiÅŸilerle kurulan pozitif iletiÅŸim de çok olumlu sonuçlar doÄŸuracaktır.


• Öğrenme bozuklukları:Okuma bozukluÄŸu, matematik bozukluÄŸu (diskalkuli), yazılı anlatım bozukluÄŸu (disgrafi), baÅŸka türlü adlandırılamayan öğrenme bozukluÄŸu olarak dört kategoriye ayrılan öğrenme bozuklukları zeka seviyesi 85 IQ puanının üzerinde olan fakat standart eÄŸitime raÄŸmen dinleme, konuÅŸma, okuma, yazma, akıl yürütme ve matematik becerilerinde zorluk çeken kiÅŸilerde görülür. Bu kiÅŸilere karşı toleranslı olunmalı, hem aileler hem öğretmenler bu kiÅŸilerle özenle çalışmalıdır. Öğrenme bozuklukları özel eÄŸitim seansları ve destek ile büyük ölçüde aşılabilir.


• Dağınıklık-organizasyon: Kimi zaman öğrenciler çalışmak isteseler de organize olamadıkları, nasıl çalışacaklarını bilmedikleri için sorun yaÅŸayabilirler. Gerçekten de ödevini yapmak isteyen bir öğrenci onca dağınıklığın içerisinde çantasından ödevinin yazılı olduÄŸu kağıdı bulamayabilir.
  Bazen öğrencilere organize olmaları konusunda yardımcı olabiliriz –onlar izin verdikleri sürece. ÇocuÄŸumuzun çantasındaki kağıtları düzeltebilir, eÅŸyalarını dosyalama yapmasına yardımcı olabiliriz. Biz bunları yaparken ona hobilerini ve boÅŸ zamanlarını nasıl geçirmekten hoÅŸlandığını sorabiliriz. Böylelikle organize olduÄŸunda derslerini çok daha kısa bir zamanda yapabileceÄŸini ve kalan zamanını hobilerine ayırabileceÄŸini anlatabiliriz.


• Motivasyon sorunları: Öğrenciler deÄŸiÅŸik nedenlerden dolayı motivasyon sorunları yaÅŸayabilirler. Bazen çalıştıklarında sonunun ne olacağını niçin çalıştıklarını anlamazlar. Böyle durumlarda öncelikle öğretmen ya da velilerin çalışılan konuların gündelik hayata uygulamaları gerekebilir. Öğrenciler çalışma sonlarında ödüllendirilebilirler. Bazı öğrenciler zaten yapamayacaklarına inandıkları için çalışma motivasyonları düşer, böyle durumlarda olumluya odaklanarak onlara diÄŸer baÅŸarıları örnek gösterilebilir.Aileler ve uzmanlar olarak pozitife odaklanmamız önemlidir. BaÅŸardığı bir ödevi, daha iyi bir notunu bulun ve bunu nasıl baÅŸardığını sorun. EÄŸer derslerinden birinde kırık varsa: “Genel olarak notlarına bakınca bazı derslerde notlarının gerçekten çok iyi olduÄŸunu görüyorum. Acaba o notlar senin hakkında ne söylüyordu? Acaba ne yaparsan tekrardan bu itibarını kazanmış olursun?” gibi sorular sorarak probleme deÄŸil çözüme odaklanın. Kırıkları olsa da onu suçlamayın, bağırıp kızmayın, baÅŸka kiÅŸilerle kıyaslamayın ve ne olursa olsun onu dövmeyin.

Karne notlarını ve çocuğunuza karşı olan sevginizi birbirinden ayırmak çok önemlidir. Çocuğunuz hala sizin çocuğunuz ve sevginizi her zaman hak ediyor. Çözüme giden yolda beraber, sevgi ve dayanışma içerisinde çalışabilir, olumlu ve yapıcı bir iletişimle hem ilişkinizi güçlendirebilir hem de karnedeki notların düzelmesine yardımcı olabilirsiniz.

Ceyla Erhan, Uzman Psikolog - DBE Çocuk ve Genç Psikolojik Danışmanlık Merkezi