Çocuk ve Genç

Mükemmeliyetçi olmak, hiçbir işi, asla yüzde yüz başarı ile tamamlamanızı sağlamayacağı gibi sizi maksimum düzeyde strese sokar. Kimi zaman farkında bile olmadan, henüz gelişim çağında olan çocuklarınıza dayattığınız mükemmeliyetçilik algısı ile onların hem çocukluk hem de gelecekteki yetişkinlik dönemini kendi ellerinizle sabote etmiş olursunuz.

Hayatınızın herhangi bir alanında yaptığınız her işte en iyi mi olmaya çalışıyorsunuz? Eğer en iyisi olamayacağınızı düşünüyorsanız o işi hiç yapmamayı mı tercih ediyorsunuz? Belirlediğiniz standartlara ulaşamadığınızda, birçok insan için başarılı olarak nitelendirilebilecek işleriniz size günün sonunda nasıl hissettiriyor? Muhtemelen hala yeteri kadar iyi olamadığınızla ilgili endişelere kapılıp, hep daha iyisine daha doğrusuna odaklanarak yaptıklarınızın tadını çıkarmak yerine daha çok strese kapılıyorsunuz. Üstelik bir ebeveyn olarak bunları çocuğunuza da yansıtıyor olabilirsiniz.

Muhtemelen her ebeveyn gibi çocuÄŸunuz için her ÅŸeyin en iyisini dilemekte ve ona elinizden gelen her imkânı sunmaya çalışıyorsunuz. Belki de yeterli olmadığınıza inanarak çocuÄŸunuzun hayatını ve geleceÄŸini kötü etkilemekten endiÅŸeleniyorsunuz. Günümüzde rekabetin iÅŸ dünyasından ailelerin özel yaÅŸamına kadar hayatlarımızın her alanında hâkimiyet kurmaya baÅŸladığını da göz önünde bulundurursak, belki de diÄŸer ebeveynlerden daha iyi olmak için çabalıyorsunuz. Sosyal medyada gördüğünüz “örnek” ebeveyn imajlarının ya da aile büyüklerinin öğütlerinin arasında sıkışmış gibi hissediyor da olabilirsiniz. Kendinizden deÄŸilse de çocuklarınızdan mükemmel olmalarını bekliyor da olabilirsiniz. Ancak hatırlamanız gereken bir ÅŸey var: Dünya üzerindeki hiçbir ÅŸey ve hiç kimse mükemmel deÄŸildir. Yaptığınız her ÅŸeyin daha iyisi de daha kötüsü de dünya üzerinde mutlaka vardır. Çünkü “iyi”, “baÅŸarılı” kavramları görecelidir. Herkesin en iyisi, herkesin mükemmeli birbirinden farklıdır. Önemli olan kendiniz ve çocuklarınız için yeterince iyi deneyimlere sahip olarak bundan keyif almayı öğrenmektir.

Mükemmel Bir Ebeveyn Olmakla İlgili Düşüncelere Takılı Kaldığınızı Gösteren İşaretler

• Kendini sık sık eleÅŸtirmek
• ÇocuÄŸu baÅŸarılı olamadığında kendini suçlamak
• Kendini diÄŸer ebeveynlerle karşılaÅŸtırarak yetersiz hissetmek
• ÇocuÄŸu için zaten elinden geleni yapmış olmasına raÄŸmen daha fazlasını yapamadığı için suçluluk duygusuna kapılmak
• Daha iyisi olamadığı için sürekli kendini hırpalamak
• Beklentiler çıtası çok yukarıda olduÄŸu için çoÄŸu kiÅŸinin baÅŸarılı ve iyi kabul edeceÄŸi ÅŸeylerinin farkında olamamak

“Mükemmel Çocuk” Ä°le Ä°lgili Düşüncelere Takılı Kaldığınızı Gösteren Ä°ÅŸaretler

• ÇocuÄŸunun onun istediÄŸi tarzda bir ÅŸeyler yapması durumunda huzursuzluÄŸa kapılmak
• Çocuk bir görev tamamlamaya çalışırken(kâğıt kesmek gibi küçük görevlerde dahi) müdahale etmek ve çocuÄŸa baskı kurmak
• ÇocuÄŸa övgüden çok eleÅŸtiriler yaÄŸdırmak
• Öz deÄŸerini çocuÄŸunun baÅŸarısına baÄŸlamak
• ÇocuÄŸun matematik sınavı ya da futbol turnuvası gibi aktivitelerdeki baÅŸarısını sanki yaÅŸamını deÄŸiÅŸtirecek kadar büyük olaylarmış gibi ele almak

KİMLER MÜKEMMEL EBEVEYN OLABİLİR YA DA MÜKEMMEL ÇOCUK YETİŞTİREBİLİR?

Hiç kimse.

MÜKEMMELİYETÇİLİĞİN ÇOCUKLARA OLUMSUZ ETKİLERİ

Yıllar içinde bu mükemmeliyetçilik algısı çocuklara yansıyarak depresyon, anksiyete ya da yeme bozukluğu gibi hastalıkların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Üstelik bu algıdan kurtulamadıkları sürece hayatlarının sonuna kadar kendilerini başarısız, yetersiz ve mutsuz hissedebilirler. Mükemmeliyetçilik, çocuklarınızın daha iyisini yapmalarına yardımcı olmaz. Aksine genellikle daha düşük performans sergilemelerine neden olur. Çocuklar böyle durumlarda kendilerini başarısız ve suçlu hissedebilirler.

YETERÄ°NCE Ä°YÄ° OLABÄ°LMENÄ°N YOLLARI

Yukarıda mükemmeliyetçi ebeveynlerin çocuklarının hayatını ne kadar olumsuz etkileyebileceÄŸinden bahsettik. Åžimdi mükemmeliyetçilik yerine yeterince iyi ebeveyn olabilmenin yollarını düşünüyor olabilirsiniz. Öncelikle bu konuda yalnız olmadığınızı unutmayın. Çocuklarınızla ilgili endiÅŸelenmekte de haklısınız fakat unutmayın ki çocuklarınız henüz geliÅŸim çağındalar, her ÅŸeyi hızlıca öğrenebilirler, yeni alışkanlıklar edinmeleri zor deÄŸildir. Bu yüzden hiçbir ÅŸey için geç kalmış deÄŸilsiniz. Size “Artık çok geç kaldım” diyen iç sesiniz de mükemmeliyetçiliÄŸinizden kaynaklanıyor olabilir mi? Åžimdiden sonra en iyisini deÄŸil yapabileceÄŸinizin en iyisini deneyip baÅŸarılarınızdan ve çocuÄŸunuzun baÅŸarılarından keyif alma vakti.

Mükemmeliyetçi Cümleleri Çöpe Atın

ÇocuÄŸunuz katıldığı bir yarışmada birinci olamamış, girdiÄŸi bir sınavda düşük bir not almış olabilir. Ona ne kadar baÅŸarısız olduÄŸunu ya da “eÄŸer isteseydi” daha fazlasını yapabildiÄŸini, daha çok çalışsaydı sonuçların çok baÅŸka olabileceÄŸini söylemek yerine verdiÄŸi emek için onu tebrik edin. Bir sonraki yarışmada ya da bir sonraki sınavda neleri nasıl daha iyi yapabileceÄŸiyle ilgili eleÅŸtirmeden onunla konuÅŸmayı deneyin. Sizinle duygularını açık bir ÅŸekilde paylaÅŸabilmesinisaÄŸlayarak en büyük destekçileri olduÄŸunuzu anlamalarını saÄŸlayın. Tüm bunlar için küçük bir adım attığınızda her ÅŸeyin ne kadar kolay olduÄŸunu göreceksiniz.

Çocuğunuzun Başarısına Değil Gösterdiği Çabaya Odaklanın

ÇocuÄŸunuz bir sınavdan tam puan aldığı için onu övmeyin,  çok çalıştığı için onu övün. Ya da bir futbol maçında iki gol atabildiÄŸi için onu övmeyin, ne kadar hızlı ve aceleci davrandığını ve bunun onun için tehlikeli olabileceÄŸini söyleyip onu dostça uyarın. Böylece çocuÄŸunuz en iyisini yapmaya odaklanmak ve sürekli hayal kırıklığına uÄŸramak yerine yeteri kadar emek verdiÄŸini fark edecek ve elinden gelenin en iyisini yapabilmek için çalışacaktır. Özgüveni ve kendine olan saygısı artacaktır.

KAYNAK
Damian L.,Negru-Subtirica O., & Pop E., (2021). Becoming a perfectionisticadolescent: perceivedparentalbehaviorsinvolved in developmentaltrajectories of perfectionism. EuropeanJournal of Personality.