Çocuk ve Genç

Okullar açılalı yaklaşık bir buçuk ay oldu. Ama bazı öğrenciler hala okula adapte olmakta zorluk çekiyorlar. Sabahları mide bulantısı, kusma, ishal, diÅŸ, baÅŸ veya  karın aÄŸrısı, görmede bulanıklık gibi ÅŸikayetler ile okula gitmeyi istemeyip, evde kaldıkları takdirde 1-2 saat içinde “iyileÅŸiyorlar”. Fiziksel belirtilere sahip gibi görünse de  bu ÅŸikayetlerin altında çocuÄŸun okula gitmeyi istememesinden kaynaklanan psikolojik kökenli bir takım çekinceleri vardır.

Okula gitmeyi reddeden çocukların çoğunluğu 8-13 yaşları arasında yer almaktadır. Bazıları bu şekilde okuldan kaynaklanan rahatsız edici duygularından kurtulmak isterler. Okulda sık sık kritik edildiklerini veya değerlendirilmeye tutulduklarını düşünebilirler. Okula gittikleri zaman büyük bir rahatsızlık yaşarlar. Sosyal iletişim kurmaları gereken yerlerde bu konudaki becerilerinin yetersizliklerinden ötürü büyük bir gerilim yaşarlar. Genellikle birçoğu bu konu ile ilgili tatsız hatıralara sahiptirler.

Okula karşı tepki geliÅŸtiren çocukları okulu asanlar ile karıştırmamak gerekir. Okul fobisi olan çocuklarda, okula gitmediklerinde genellikle dışarıda vakit geçirmek yerine evden ayrılamama durumu söz konusudur. Okul fobisi olan çocuklar sık sık devamsızlık yapmalarına karşın “iyi” birer öğrencidir. Dersleri dikkatle dinleyip, ödevlerini düzenli olarak yaparlar. Bazen okul deÄŸiÅŸtirme, katı öğretmenler, zor testler, öğrenmede yaÅŸanılan bir takım güçlükler okul korkusu yaratsa da bunlar sadece ana problemin parçalarıdır. Okul korkusunda pek çok deÄŸiÅŸken sebep olsa da çocukların ailelerinin genellikle görülen ortak özelliÄŸi çocuklarına karşı yumuÅŸak ve anlayışlıdırlar. Fakat bazılarında bu anlayış fazla korumacılık halini almıştır. Bu da çocuÄŸu, anne ve babaya “bağımlı” hale getirip onlardan ayrılmayı büyük bir probleme dönüştürmüştür.  Böyle bir durumda çocuÄŸun kendine olan güveni geliÅŸemediÄŸi için hayatın getirdiÄŸi bu tip zorluklar ile baÅŸa çıkamayıp stres kaynakları yaratmıştır.

Bu gibi durumlarda, okulun açılmasından 1-2 hafta sonra sorunlar yoÄŸun ÅŸekilde artar. Okula gitmemesine ve evde kalmasına tolerans gösterilen çocuklarda semptomlar daha ÅŸiddetli görülmeye baÅŸlar. Bu yüzden, anne ve babaların okul korkusuna yaklaşımları çocuÄŸu okula gitmemesindeki ana sebebi anlayarak, bunu çözümlemeye çalışmak ve onun okula bir an önce dönmesi saÄŸlamak ÅŸeklinde olmalıdır. Bununla birlikte, çocuÄŸun evde, odasında veya sadece ailesinden oluÅŸan bireyler ile zaman geçirmesi yerine yaşıtları- özellikle okulda iyi anlaÅŸabileceÄŸi çocuklar seçilip- ile bir araya getirilmesi, özellikle sabahları artan ÅŸikayetler için esnek olunması, anne ve babanın ortak bir tutum içinde bulunması bu ÅŸikayet için ilk aÅŸamada da yapılabileceklerdir. Bütün bunlar yapılırken anne ve babanın mutlaka öğretmen ile iletiÅŸimde olması, ondan bir takım öneriler alması, yaptıklarını paylaÅŸması çocuÄŸun okula dönme sürecini hızlandıracaktır.

Eğer sorun 2-3 hafta içinde bir değişiklik göstermezse, yaşadığı şikayetlerin fizikselden çok duygusal olduğuna inanılırsa, başka zamanlarda da ayrılmada korku veya gerginlik yaşıyorsa, genellikle eski neşesi yok veya depresif bir tutum yoksa bir uzmana başvurup bu konuyu ondan destek alarak çözümlemek çocuğun ileriki zamanlarında sağlıklı bir ergen ve sonrasında da yetişkin olmasını sağlayacaktır.

Merve Soysal BaÅŸa,  Uzman Klinik Psikolog - DBE Çocuk ve Genç Psikolojik Danışmanlık Merkezi