Çocuk ve Genç

ÇocuÄŸunuz eve ona ait olmayan, ilk defa gördüğünüz bir kalem veya silgi ya da bir oyuncakla mı geliyor? Ona bunun hesabını sormak, hırsız etiketiyle suçlamak bu konuda çaresiz kalmak yerine bu durumun uyum ve davranış bozukluÄŸu olarak sebepleri araÅŸtırılmalıdır. Çocuklar mülkiyet ve kiÅŸilik haklarına ait kurallara ben merkezci oldukları için beÅŸ yaşına kadar uymazlar. Dört yaşındaki bir çocuk kendi oyuncağını da paylaÅŸmak istemez, arkadaşınınkine de sahip olmak ister. Anne babaların bu dönemde çocuklarına baÅŸkalarına ait eÅŸya ve oyuncağın alınmayacağını öğretmeleri gerekir. Aldığını gördüğünüzde ise geri vermesi saÄŸlanmalıdır. EÄŸer uyarı ve bu yaklaşımlarınıza raÄŸmen almaya devam ederse, özgüven ve sevgi eksikliÄŸiyle ilgili olabilir. Yeterli sevgi ve ilgi göremeyen çocuk, anne babasına ait eÅŸyaları da alarak bu eksikliÄŸi tamamlamaya çalışabilir. Hırsızlık amacı olmayan bu durumlar ihtiyacı olan sevgi ve ilgi ile beraber düzelir.  Okul çağı çocuklarında çalma nedenleri, temel ihtiyaçlarının karşılanmaması, sevgi yoksunluÄŸu, mülkiyet fikrinin yerleÅŸmemiÅŸ olması, ailesi ya da öğretmeni tarafından baÅŸkalarıyla kıyaslaması sonucu intikam alma isteÄŸi, anne babanın çocuÄŸun bu davranışını görmezden gelmesi, özgüvenini arttırmak, deÄŸer bulmak için annesinin çantasından para alarak arkadaÅŸlarına yiyecek, içecek ısmarlayarak gücünü göstermek, akademik olarak ondan daha baÅŸarılı arkadaşının oyuncak ya da eÅŸyasını alarak hissettiÄŸi yetersizlik ve baÅŸarısızlığı azaltmak, anne baba ile hesaplaÅŸmak ve yeni doÄŸan bir kardeÅŸ, aile içindeki çatışma gibi evdeki durumların yarattığı streslerden olabilir. Alma davranışı için çocuÄŸun eÅŸyaları zaman zaman kontrol edilmelidir. Bazen gerçekten karışmış olabilir. Düzenli olarak yabancı eÅŸyaların geldiÄŸi, yalanlarla bazı açıklamaları öğrendiÄŸinizde aşırı tepki göstermeden bunu onaylamadığınızı söylemelisiniz. Fiziksel bir ceza verilmemeli, çocuk “hırsız” diye damgalanmamalıdır. Çocuk deÄŸil yaptığı davranış deÄŸerlendirilmelidir. Aldığının geri verilmesi istenmeli, özür dilemesi ya da bedelini harçlığından ödemesi  saÄŸlanmalıdır. BaÅŸkalarına ve onların eÅŸyalarına, haklarına saygı gibi deÄŸerler öğretilerek,  anne baba olarak model olunarak önlenebilir. Otel odasından havlu alan aile çocuÄŸuna bu konuda örnek olamaz. Çocukla iletiÅŸimi güçlendirecek sorunlarını dile getirmesi saÄŸlanarak, okul çağında düzenli haftalık harçlık verip istekleri için kullanması, gerekirse biriktirerek isteklerini düzenleme ve kontrol etmesine yardımcı olacaktır. Sevginizi bakışlarınızla, fiziksel yakınlığınızla, onunla paylaÅŸacağınız özel zamanlarla göstermek, onun fikrini, düşüncesini, onayını alarak deÄŸerli hissetmesini saÄŸlamak, baÅŸarı beceri ve olumlu özellikleriyle yeterliliÄŸini fark ettirmek ruhsal alanını tatmin edecektir.

Åžeyda Özdalga, Uzman Klinik Psikolog - DBE Ã‡ocuk ve Genç Psikolojik Danışmanlık Merkezi