Çocuk ve Genç

Sevgi Kavramını Çocuk Hangi Dönemden İtibaren Öğrenir?

Sevginin temeli güven duygusudur. KiÅŸiler arasında sevgi olabilmesi güven duygusunun varlığına ve kiÅŸinin yaptıklarının koÅŸulsuz kabulleniÅŸ ile karşılanacağına inanmasına baÄŸlıdır. Tüm bunlar göz önüne alındığında, aslında bir çocuk için sevgi kavramının oluÅŸumu, doÄŸumdan itibaren tohumları atılan devamlı bir süreçtir. Anne ile yenidoÄŸan arasında oluÅŸacak “baÄŸlanma” tarzı, çocuÄŸun ileriki yaÅŸamında ne tür iliÅŸkiler kuracağına dair ipuçları içerir. Özellikle ilk bir yıl içinde beslenme, uyku, temizlik gibi temel ihtiyaçları zamanında ve koÅŸulsuz karşılanan, bunun yanında bedensel temasın yeterli olduÄŸu koÅŸullarda yetiÅŸen çocuk “güvenli baÄŸlanma” geliÅŸtirir. Bu tür baÄŸlanma geliÅŸtiren çocuÄŸun gelecek yaÅŸamında güven duyma ile ilgili problemler yaÅŸamayacağı ya da yaÅŸama olasılığı daha az olacağı için sevgiyi hissettmesi ve hissettirmesi daha kolay olacaktır. Bunun aksine, fiziksel ve duygusal ihtiyaçları zamanında ve yeteri kadar karşılanmayan, dolayısıyla “güvensiz baÄŸlanma” geliÅŸtiren çocuk, anneye ya da bakımını üstlenen kiÅŸiye karşı güvensizlik yaÅŸar. Bu durum çocuÄŸun yaÅŸamında birtakım kiÅŸiler arası sorunlara zemin hazırlar.

Ona Bunu Anlatmanın Yolları Nelerdir?

ÇocuÄŸa sevgiyi anlatmak, ona sevildiÄŸini hissettirmekle baÅŸlar. Elbette her anne-baba çocuÄŸunu sever. Ama bunun çocuk tarafından hissediliyor olması gerekir. DoÄŸum ile baÅŸlayan bu süreçte önemli noktalardan birisi, çocuÄŸun isteyerek dünyaya getirildiÄŸine inanmasıdır. Bu onun kendini deÄŸerli ve sevilmeye layık görmesine yardımcı olur. DiÄŸer bir nokta, ona zaman ayırmaktır. Yapılan araÅŸtırmalar gösteriyor ki çocuÄŸunuzla geçirdiÄŸiniz zamanın süresinden çok kalitesi önemlidir. Bütün gün onun yanında olabilirsiniz ama bir paylaşım içinde deÄŸilseniz, sorularını veya söylediklerini kulak ardı ediyorsanız, önemsenmediÄŸini düşünebilir. Ayrıca, sevgiyi yaÅŸamanın ve yaÅŸatmanın yolu koÅŸulsuz kabulleniÅŸten geçer. ÇocuÄŸunuzun koÅŸulsuz sevildiÄŸine inanması yine sevgiyi öğrenmesinde önemli bir noktadır. Çocuklar, koÅŸulsuz sevme ve güvenme içgüdüsü ile dünyaya gelirler. Onlara sevginin koÅŸullu olabileceÄŸini bizler öğretiriz. “Bak yemeÄŸini yemezsen annen olmam” deriz, “Bir daha ödevini yapmazsan öğretmenin seni sevmez” deriz. Halbuki, ne yemek yemediÄŸinde anne anneliÄŸinden vazgeçebilir, ne de öğretmen öğrencisine olan sevgisini yapılan ödevlere endeksler. Ama çocukların biliÅŸsel yetileri henüz bu muhakemeyi yapmaya yeterli olmadığından, ancak bazı koÅŸulları yerine getirirlerse sevileceklerine inanabilirler. Çocuk, koÅŸulları yerine getiremediÄŸinde kendini sevilmeye deÄŸer görmez. Bu nedenle aileler, bu tarz konuÅŸmalar içine girmekten kaçınmalıdır.

Ebeveynler Nasıl Bir Tutum Sergilerse Çocuk Sevgiyi Doğru Öğrenir ve Karşısındakine Gösterebilir?

Çocuklar, sosyalleşmeye başlamaları ile birlikte yetişkinleri, özellikle anne-babalarını, taklit etmeye başlar, onları rol model alırlar. Bu nedenle, çevrelerindeki yetişkinlerin sevgiyi nasıl yaşadıkları, birbirlerine sevgilerini nasıl gösterdiklerine dikkat ederler. Çevredeki yetişkinlerin davranışları, düşünceleri, inançları bu süreçte etkilidir. Örneğin, kişiler hem birbirlerini sevdiklerini söyler hem de birinin yokluğunda diğeri onun hakkında olumsuz yorumlarda bulunursa, çocuğun birbirini seven iki kişi tanımı bu olur. Dolayısıyla, ebeveynlerin çocuğa karşı olan davranışlarında dikkatli olmaları gerektiği kadar, birbirlerine karşı davranışlarında da özenli olmaları gerekmektedir.

Anne-Babalara Tavsiyeler...

• Yaşı ne kadar küçük olursa olsun, çocuÄŸunuzun yanında annesinin ya da babasının onun doÄŸmasını istemediÄŸine, kürtaj zamanı geçtiÄŸi için dünyaya getirmek zorunda kaldığınıza dair konuÅŸmalar yapmaktan kaçının.


• EÄŸer evlat edinme durumu söz konusu ise, her zaman onun özel olduÄŸunu hissettirecek sözler söyleyin. “Orada bir sürü çocuk vardı, ama biz seni çok sevdik. O kadar çocuÄŸun içinden ilk seni seçti gözlerimiz. Birden sana ısınıverdik” gibi.


• ÇocuÄŸunuza karşı sevgi sözcükleri kullanma konusunda cimri olmayın. “Şımarır” veya “Zaten onu sevdiÄŸimizi biliyor” gibi düşünceler zaman zaman sizi engelleyebilir ama unutmayın ki çocuÄŸunuz bunları bilse bile sizden duyması hoÅŸuna gidecektir.


• EÅŸinizle ayrılmış ya da evli olun, çocuÄŸunuzun özel ve önemli günlerinde yanında olmaya özen gösterin. Mezuniyet törenleri, yıl sonu gösterileri, veli toplantıları, karne günlerinde onunla birlikte olmanız kendini deÄŸerli bulmasını ve sevildiÄŸini hissetmesini saÄŸlar.


• ÇocuÄŸunuza özel zamanlar ayırın. Aile bireylerinin hep birlikte olduÄŸu ev içi ya da ev dışı aktiviteler planlayın. Kendilerine özel zaman ayrılmadığına inanan çocuklar kabul görülmediklerini düşünürler. YerleÅŸik kızgınlık ve deÄŸersizlik duyguları geliÅŸtirebilirler. Sizin dikkatinizi kendi üzerilerine çekmek için olumsuz davranışlar sergilemeye baÅŸlayabilirler.

Açelya Åžahin, Uzman Klinik Psikolog - DBE Çocuk ve Genç Psikolojik Danışmanlık Merkezi