Çocuk ve Genç

Sosyal medya her yaştan insana dünyanın diğer ucundaki başka insanlarla iletişim kurma, sosyal ağını geliştirme, aile, arkadaş ve yakın çevreyle bağlı kalma, yeni insanlarla tanışma fırsatı sağlıyor. Aynı zamanda, yaratıcılığı arttırma ve ilgi alanlarını paylaşma imkanı sunuyor. Ancak, bir diğer yandan, son yıllarda yapılan araştırmalar gösteriyor ki sosyal medyanın aşırı kullanımı gençlerin ruhsal sağlıklarını, sosyal becerilerini ve akademik başarılarını olumsuz yönde etkiliyor.

Son zamanlarda, araÅŸtırmacılar, “Facebook depresyonu” adında yeni bir terim ortaya koydu. Facebook depresyonu gençlerin sosyal medya sitelerinde yoÄŸun bir ÅŸekilde zaman harcamaları sonucunda yaÅŸadıkları depresyondur. Facebook depresyonu yaÅŸayan gençler üzüntü çökkünlük gibi depresif ruh hali, ilgi kaybı, uykusuzluk veya aşırı uyuma, iÅŸtah kaybı ve dikkati odaklayamama gibi tipik depresyon tepkileri gösterirler. Sosyal medya ortamında çevrimiçi kurulan sanal dünya Facebook depresyonunun tetikleyicisidir. Bunun sonucunda, gençler sosyal çevrelerinden izole olurlar. AraÅŸtırmalar gösteriyor ki, Facebook’u yoÄŸun bir ÅŸekilde kullanan gençler farklı bir çok sebeple depresif semptomlar göstermeye daha çok meyilli oluyorlar. Facebook ortamında maruz kaldıkları siberzorbalık bu sebeplerden bir tanesidir. Bir diÄŸeri ise, sosyal medya ortamı gençlerin kendilerini diÄŸer kiÅŸilerle karşılaÅŸtırmalarına ve rekabet duygularının artmasına sebep oluyor: “Kaç tane arkadaşım var?”, “Kaç tane doÄŸumgünü kutlama mesajı aldım?”, ve “GönderdiÄŸim fotoÄŸraf ya da ileti kaç tane beÄŸeni aldı?” gibi. Yapılan çalışmalar, bu mukayesenin gençlerin depresif semptomlarını arttırdığını gösteriyor.  Ayrıca, gönderikleri iletilere cevap verilmemesi ya da paylaÅŸtıkları fotoÄŸrafların beÄŸeni almaması kendilerini deÄŸersiz hissetmelerine ve depresif semptomlarının artmasına sebep oluyor. 7/24 ulaşılabilir olma baskısı da gençlerin depresyon ve kaygı semptomlarını arttırıyor. AraÅŸtırmalar, sosyal medyanın gece saatlerinde kullanımının düşük uyku kalitesi ve kaygı bozukluÄŸu ve depresyon semptomları ile iliÅŸkili olduÄŸunu gösteriyor. Gece boyunca sosyal medya ile meÅŸgul olan gençler daha yorgun ve huzursuz oluyorlar. Bağışıklık  sistemleri ise olumsuz yönde etkileniyor ve akademik performansları düşüyor.

Facebook, Instagram, Snapchat gibi sosyal medya araçlarının kullanımı gençlerin özgüvenini, beden algılarını ve yeme alışkanlıklarını da olumsuz yönde etkiliyor. Gençlerin nasıl göründüklerine dair kaygıları artıyor ve mükemmel görünme, mükemmel bedene sahip olma ya da paylaşım sitelerinde yüksek oranda beÄŸeni alma baskısını üzerlerinde hissediyorlar. Yapılan bir araÅŸtırmada, Facebook’u 20 dakikadan çok kullanan kadınların, 20 dakikadan az kullanan kadınlara göre bedenlerinden daha az memnun oldukları bulunmuÅŸ. Ayrıca, paylaşılan öz çekimlerin beÄŸeni alma kaygısı ise gençlerin yeme alışkanlıklarını olumsuz yönde etkilyor. Yapılan çalışmalar, Facebook kullanımının artmasının düşük akademik ortalama ve haftalık ders çalışmaya harcanan sürede azalma ile iliÅŸkili olduÄŸunu ortaya koymuÅŸ. Ayrıca, sosyal medyanın aşırı kullanımı gençlerin sosyal yaÅŸamını olumsuz olarak etkiliyor. Sosyal medyayı aşırı bir ÅŸekilde kullanan gençler sosyal becerilerini geliÅŸtirmekte güçlük yaşıyorlar.

Son yıllarda, internet, teknoloji ve sosyal medya araçlarının gençlerin ruhsal sağlıklarına olumsuz etkisi hakkındaki farkındalık giderek artış gösteriyor. Örneğin, tüm dünyada çocuklar, gençler ve hatta yetişkinler için dijital detoks kampları yaygınlaşmaya başladı. Ayrıca, sosyal medya araçlarının bildirimlerini engelleyen uygulamalar ortaya çıktı. Tüm bu kamplar ve uygulamalar, gençlerin üzerindeki sosyal medya baskısını azaltmayı, daha mutlu, sağlıklı ve yaratıcı olmalarını sağlamayı ve sanal dünyadansa gerçek dünyayı yaşamalarını hedeflemektedir. Son zamanlarda, sosyal medyayı kontrolsüz bir şekilde kullanmayı bırakmak isteyen gençler ya da yetişkinler arasında bireysel olarak yapılan sosyal medya detoksu yaygın hale gelmeye başladı. Kişiler bu deneyimlerinin ilk günlerinde zorlandıklarını, ancak git gide daha kolay hale gelmeye başladığını bildiriyorlar. Ayrıca, bu detoksun sonucunda daha özgür hissettiklerini, gerçek hayattaki ilişkilerini güçlendirdiklerini, daha keyifli hale geldiklerini, yaratıcılıklarını ve odaklanma sürelerinin arttığını paylaşıyorlar.

Bir süreliğine da olsa sanal ortamdan uzaklaşmak ve bunun üzerinizdeki etkilerini deneyimlemek için sosyal medya detoksunu 6 adımda yapabilirsiniz:

• Elektronik araçlarınızı yatağınızdan ve sofranızdan uzaklaÅŸtırın.


• Sosyal medya bildirimlerinizi kapatın.


• Tüm e-maillerinize tek bir seferde cevap yazın.


• Ders çalışırken dijital medya araçlarınızdan uzak durun.


• Kendinize yeni ve saÄŸlıklı uyanma ve uyuma alışkanlıkları bulun.


• SevdiÄŸiniz kiÅŸilere, aktivitelere ve hobilerinize zaman ayırın.

DBE Çocuk ve Genç Psikolojik Danışmanlık Merkezi