Çocuk ve Genç

Çocuğunuz dış dünyaya açılmaya başladığı andan itibaren artık sizin öğrettiklerinizin ve model olduklarınızın dışında birçok yeni bilgi ile karşı karşıya kalır. Müthiş bir öğrenme arzusu vardır ve çevresindeki her olayı, davranışı kaydetmeye çalışır. Bu süreçte olumlu birçok şey öğreneceği gibi olumsuz birtakım şeyler de öğrenecektir. İstediği bir oyuncağı aldırmak için alışveriş merkezinde kendini yere atıp ağlamayı, oyuncağını vermeyen arkadaşını ısırmayı, kendisini sinirlendiren bir büyüğüne tükürmeyi ve sizin evinizde hiç kullanmadığınız küfürleri sağa sola savurmayı... Tüm bunlar aileler için ciddi sıkıntılar yaratan davranışlardır ve zaman zaman anne babalar bu davranışların nasıl inşa edildiğini anlamakta zorlanırlar.

3-4 yaÅŸlarında çocuÄŸun kendini ifade etmesinin bir iÅŸaretlerindendir kötü sözler. Bu ifade biçimini anaokulundaki bir arkadaşından veya herhangi bir yetiÅŸkinden duymuÅŸ olabilir. Çocuklar, bu yaÅŸlarda ailenin koyduÄŸu limitleri zorlama ve kendi arzularını kabul ettirme eÄŸiliminde olduÄŸundan öğrendikleri bu ifade biçimlerini kullanmakta ısrarcı olabilirler. Burada ailenin ve çocuÄŸun hayatındaki diÄŸer yetiÅŸkinlerin öğrenilen ifade biçimine nasıl tepki verdiÄŸi önem kazanır. Bazen küçük çocukların küfür etme davranışı ödüllendirilir. Ä°lk duyduÄŸunuzda bu size garip gelebilir ama çevrenizde bir çocuÄŸun damarına basıp kızdıran ve sonunda küfür etmesini saÄŸlayıp küfür ettiÄŸinde kahkahalara boÄŸulan birçok yetiÅŸkin görmüşsünüzdür. Yarım yarım konuÅŸan çocukların küfür etmelerini komik bulup bu davranışın pekiÅŸmesine vesile olurlar. Bu durumda çocuk bir ikilem içine girer. Anne baba “Kesinlikle yapmamalısın. Bu sözler çok yanlış. Seni ayıplarlar.” derken insanlar küfürlerine gülmekte, kısacası dikkat göstermekte ve hoÅŸlarına gittiÄŸini belirtmektedirler. Dolayısıyla anne babanın aÅŸağıda vereceÄŸimiz önerileri uygulamasının dışında çevrenin de bu konuda bilinçli olması veya anne-baba tarafından bilinçlendirilmesi gerekmektedir.

Çocuğun Küfür Etmesi Nasıl Engellenebilir?

• Bu davranışın kesinlikle hoÅŸ karşılanmayacağını, insanlara bu ÅŸekilde hitap etmenin birçok olumsuz sonuca neden olabileceÄŸini anlatabilirsiniz.


• EÄŸer çok fazla küfür etmek istiyorsa odasına gidip tek başına söyleyebileceÄŸini ama kesinlikle sizin yanınızda söylememesi gerektiÄŸini söyleyebilirsiniz.


• Size baÅŸkalarını örnek gösteriyorsa “Ali de küfür ediyor”, “Amcam da küfür ediyor” gibi. “Onlar yanlış davranıyor. Bizim evimizde bu davranış kesinlikle yasak” diyerek net bir tutum sergileyebilirsiniz.


• Sizi küfür ederken yakalarsa hiçbir ÅŸey olmamış gibi davranmayıp ona hatalı olduÄŸunuzu ve bir dahaki sefer daha fazla dikkat edceÄŸinizi söyleyebilirsiniz.


• Ve tabii ki kötü söz kullanmayarak ona en iyi modeli oluÅŸturabilirsiniz.

Açelya Şahin Fırat Klinik Psikolog - DBE Davranış Bilimleri Enstitüsü Çocuk ve Genç Bölümü