Emre Konuk

CCL (Center for Creative Leadership) bizim bugün liderlikle ilgili ne biliyorsak pek çoğunu borçlu olduğumuz bir araştırma ve eğitim kurumu. 1983’de yöneticilerin kariyerlerinde merdivenleri güzel güzel çıkarken nasıl oluyor da birden bire “inişe geçtiklerini” ya da yükselişi durdurduklarını araştırmaya başladı. Bu dizide araştırmanın geldiği yeri özetlemeye çalışacağım.

CCL çalışmada temel olarak üstün performans gösteren üst düzey yöneticilerle “inişe geçen” veya gelişimi bir platoya oturan yöneticileri karşılaştırdı. Amaç; yöneticilerin üst düzey pozisyonlara ulaşabilmek ve bu rolü başarıyla sürdürebilmek için neye gereksinimleri olduğunu çıkarmaktı.

Çalışmanın ilgi çekici bulgularından birisi de; son 15 yılda iş dünyasında meydana gelen pek çok değişikliğe rağmen başarıyı ve düşüşü oluşturan nedenlerin ve özelliklerin aynı kalışı oldu.

CCL başarılı yöneticilerle “başarı vadeden” ama gelişimleri duran ya da “inişe geçen” yöneticileri karşılaştırarak, her iki kulvarı belirleyen faktörleri görmeye çalıştı. Bu faktörlerin farkında olan ve liderlik becerilerini iyi değerlendiren yöneticilerin, kariyerlerinde hedefledikleri yönde ilerledikleri anlaşılıyor.

Araştırmada “başarılı yönetici” denince; yönetici düzeyine gelmiş, üst düzey yöneticiler tarafından “terfiye aday” olarak gösterilen yönetici anlaşılıyor. Başarıya götüren temel özellikler:

1. Güçlü ilişkiler kurabilmek, ilişkileri iyi yönetebilmek
2. Ekibi yetenekli insanlarla oluşturmak ve başarıyla yönetmek.
3. Üstün performans gösterdiği pek çok başarıya sahip olmak
4. Değişim dönemlerine uyum sağlamak ve kendini geliştirmek

“İnişe Geçen” Yöneticiler

“İnişe geçen” yönetici ise; işten çıkartılmış, daha alt bir pozisyona geçirilmiş ya da kariyeri artık bir düzlüğe erişmiş yönetici olarak tanımlanıyor. İstisnasız her seferinde bu yöneticinin, inişe geçmeden önce kariyerinde ilerlemek için yüksek potansiyele, dikkat çekici bir performansa ve sağlam bir liderlik pozisyonuna sahip olduğu görülüyor.

“İnişe geçen” yöneticilerde beş temel özellik ortaya çıkıyor:

1. İnsanlarla ilişkilerinde problem yaşıyorlar
2. Yetenekli insanları ekiplerinde toplayamıyorlar ve ekiplerini iyi yönetemiyorlar
3. İş hedeflerine ulaşmada başarılı olamıyorlar
4. Değişemiyorlar veya değişime uyum sağlayamıyorlar ya da bunu istemiyorlar
5. Geliştirdikleri uzmanlık alanına (Örneğin; finans) saplanıp büyük resmi kaçırıyorlar ve organizasyonun bütününü ve nereye gittiğini göremiyorlar. Bunlar aslında üst düzey bir role henüz hazır olmayanlar

Her hangi bir teknik rolden yönetici rolüne geçen her yönetici, şu veya bu şekilde yukarıdaki yetkinliklerden birinde veya birkaçında eksiklik yaşayabiliyor. Ümit verici olan şeyse; uzun kariyerlerinde başarılı olmuş yöneticilere bakarak stratejiler oluşturmaları mümkün. “İnişe geçmenin” ve “raydan çıkmanın” önüne geçmek aşağıdaki dört liderlik yetkinliğini geliştirerek, güçlendirerek ve çeşitlendirerek mümkün olabilir:

1. İlişkileri başarıyla yönetmek
2. Ekibi iyi yönetmek
3. İş hedeflerine ulaşmak
4. Uyum ve değişime açıklık

Yukarıdaki başarı kriterlerinin veya ciddi eksikliklerin hiç biri kariyerimizde başarıyı tabii ki garanti etmiyor. Yine de “inişe geçme” potansiyeli olan yöneticiler liderlik eğitimlerinden, geri bildirimden, koçluk sürecinden ve gelişim programlarından faydalanarak kendilerini daha üst düzey rollere hazırlıyabilirler.

Önümüzdeki hafta yukarıdaki yetkinlikleri geliştirmek için uygulanabilecek stratejileri gözden geçireceğiz.

Kaynaklar

Leslie, J.B. & Van Velsor, E. (1996).
A look at derailment today: North America and Europe.
Greensboro, NC: Center for Creative Leadership

Van Velsor, E., & Leslie, J.B. (1995).
Why executives derail: Perspectives across time and cultures.
Academy of Management Executive, 9(4), 62-72

21.05.2006