Emre Konuk

CCL (Center for Creative Leadership) bizim bugün liderlikle ilgili ne biliyorsak pek çoÄŸunu borçlu olduÄŸumuz bir araÅŸtırma ve eÄŸitim kurumu. 1983’de yöneticilerin kariyerlerinde merdivenleri güzel güzel çıkarken nasıl oluyor da birden bire “iniÅŸe geçtiklerini” ya da yükseliÅŸi durdurduklarını araÅŸtırmaya baÅŸladı. Bu dizide araÅŸtırmanın geldiÄŸi yeri özetlemeye çalışacağım.

CCL çalışmada temel olarak üstün performans gösteren üst düzey yöneticilerle “iniÅŸe geçen” veya geliÅŸimi bir platoya oturan yöneticileri karşılaÅŸtırdı. Amaç; yöneticilerin üst düzey pozisyonlara ulaÅŸabilmek ve bu rolü baÅŸarıyla sürdürebilmek için neye gereksinimleri olduÄŸunu çıkarmaktı.

Çalışmanın ilgi çekici bulgularından birisi de; son 15 yılda iş dünyasında meydana gelen pek çok değişikliğe rağmen başarıyı ve düşüşü oluşturan nedenlerin ve özelliklerin aynı kalışı oldu.

CCL baÅŸarılı yöneticilerle “baÅŸarı vadeden” ama geliÅŸimleri duran ya da “iniÅŸe geçen” yöneticileri karşılaÅŸtırarak, her iki kulvarı belirleyen faktörleri görmeye çalıştı. Bu faktörlerin farkında olan ve liderlik becerilerini iyi deÄŸerlendiren yöneticilerin, kariyerlerinde hedefledikleri yönde ilerledikleri anlaşılıyor.

AraÅŸtırmada “baÅŸarılı yönetici” denince; yönetici düzeyine gelmiÅŸ, üst düzey yöneticiler tarafından “terfiye aday” olarak gösterilen yönetici anlaşılıyor. BaÅŸarıya götüren temel özellikler:

1. Güçlü ilişkiler kurabilmek, ilişkileri iyi yönetebilmek
2. Ekibi yetenekli insanlarla oluşturmak ve başarıyla yönetmek.
3. Üstün performans gösterdiği pek çok başarıya sahip olmak
4. Değişim dönemlerine uyum sağlamak ve kendini geliştirmek

“Ä°niÅŸe Geçen” Yöneticiler

“Ä°niÅŸe geçen” yönetici ise; iÅŸten çıkartılmış, daha alt bir pozisyona geçirilmiÅŸ ya da kariyeri artık bir düzlüğe eriÅŸmiÅŸ yönetici olarak tanımlanıyor. Ä°stisnasız her seferinde bu yöneticinin, iniÅŸe geçmeden önce kariyerinde ilerlemek için yüksek potansiyele, dikkat çekici bir performansa ve saÄŸlam bir liderlik pozisyonuna sahip olduÄŸu görülüyor.

“Ä°niÅŸe geçen” yöneticilerde beÅŸ temel özellik ortaya çıkıyor:

1. İnsanlarla ilişkilerinde problem yaşıyorlar
2. Yetenekli insanları ekiplerinde toplayamıyorlar ve ekiplerini iyi yönetemiyorlar
3. İş hedeflerine ulaşmada başarılı olamıyorlar
4. Değişemiyorlar veya değişime uyum sağlayamıyorlar ya da bunu istemiyorlar
5. Geliştirdikleri uzmanlık alanına (Örneğin; finans) saplanıp büyük resmi kaçırıyorlar ve organizasyonun bütününü ve nereye gittiğini göremiyorlar. Bunlar aslında üst düzey bir role henüz hazır olmayanlar

Her hangi bir teknik rolden yönetici rolüne geçen her yönetici, ÅŸu veya bu ÅŸekilde yukarıdaki yetkinliklerden birinde veya birkaçında eksiklik yaÅŸayabiliyor. Ãœmit verici olan ÅŸeyse; uzun kariyerlerinde baÅŸarılı olmuÅŸ yöneticilere bakarak stratejiler oluÅŸturmaları mümkün. “Ä°niÅŸe geçmenin” ve “raydan çıkmanın” önüne geçmek aÅŸağıdaki dört liderlik yetkinliÄŸini geliÅŸtirerek, güçlendirerek ve çeÅŸitlendirerek mümkün olabilir:

1. İlişkileri başarıyla yönetmek
2. Ekibi iyi yönetmek
3. Ä°ÅŸ hedeflerine ulaÅŸmak
4. Uyum ve değişime açıklık

Yukarıdaki baÅŸarı kriterlerinin veya ciddi eksikliklerin hiç biri kariyerimizde baÅŸarıyı tabii ki garanti etmiyor. Yine de “iniÅŸe geçme” potansiyeli olan yöneticiler liderlik eÄŸitimlerinden, geri bildirimden, koçluk sürecinden ve geliÅŸim programlarından faydalanarak kendilerini daha üst düzey rollere hazırlıyabilirler.

Önümüzdeki hafta yukarıdaki yetkinlikleri geliştirmek için uygulanabilecek stratejileri gözden geçireceğiz.

Kaynaklar

Leslie, J.B. & Van Velsor, E. (1996).
A look at derailment today: North America and Europe.
Greensboro, NC: Center for Creative Leadership

Van Velsor, E., & Leslie, J.B. (1995).
Why executives derail: Perspectives across time and cultures.
Academy of Management Executive, 9(4), 62-72

21.05.2006