Çocuk ve Genç

Gençlerde kişilik oluşumu ve yönlendirme nasıl olmalıdır? Bu anlamda verilecek profesyonel desteğin anlamı nedir?

Bir insanı diğer insandan ayıran bedensel, duygusal ve zihinsel etkinliğe çevrenin verdiği değerlerle tanımlanan kişilik gelişimi doğumundan itibaren başlar. Genetik özellikleri, bedensel nitelikleri, zekası, yaşam gereksinimlerinin karşılanması, iç ve dış uyaranları, iletişim ve etkileşimi ile şekillenerek duygu, düşünce, davranış, tutum ve eylemleri ile kendini gösterir.

İnsan yaşamının uzun bir bölümünü eğitim süreci, sonraki bölümünü de mesleki yaşamları etkiler. Mesleki kararların oluştuğu dönem ergenlik dönemi ile çakışmaktadır. Bu döneme ait gelişim özellikleri doğal olarak genci zorlarken, geleceğe ait karar verme konusunda güvenli davranamamaktadırlar. Gencin kendini tanımasında yaşanan güçlüklerin temel nedeni gelişimi devam ederken kendi istek, beklenti, ilgi ve yeteneklerini farklı algılayabilmesidir.İşte bu noktada gencin kişilik özelliklerini, yetenek ve ilgilerini tanımalarına imkan veren profesyonel destek, gelecekle ilgili kararlarına yardımcı olmaktadır.

Profesyonel bir yaşam öncesi eğitimde yönlendirme ve kariyer planlama nasıl olmalı?

Öncelikle gencin kişilik özellikleri, ilgi alanları, zeka ve yetenekleri tespit edilerek kendini tanıması sağlanır. İkinci temel nokta ise gerçekçi hedef oluşturmasıdır. Hedefin olmadığı durum belirsizliktir. Daha sonra hedef ile gencin özellikleri arasında ilişki değerlendirilir. Lise de alan seçimini bu kriterlere göre yapması desteklenir Sosyal alanı güçlü kişinin bilgisayar programcılığı mesleğini seçmek istemesi ya da analitik becerileri olmayan gencin genetik mühendisliğini hedeflemesi gerçekçi değildir. Gerçekçi hedefler ve alternatif hedefler başarıya yaklaştıracaktır. Daha sonra, hedeflediği yüksek okulu, mesleği çok iyi tanıması, bu mesleği yapanlarla görüşmesi, iş, kazanç imkanlarını araştırması sağlanır. Tüm bu çabalar uygun bir hedefe yönelik planlama yapma ve bu plana uymayı sağlama ile tamamlanır.

Gençlere yönelik DBE’deki kiÅŸilik ve kariyer yönlendirme çalışmaları hakkında bilgi verebilir misiniz?

Gençlerin kendilerini tanımalarına yönelik psikometrik test veya envanterlerden yararlanarak, belirlenen kişilik özelliklerinden değiştirmesi ve geliştirmesi gerekenlerle ilgili öneri ve uygulama destek seansları yapılır. Gencin kariyer gelişimi deneyim, düşünce ve davranışlarının planlanması çerçevesinde kendi başarılı kaynağının etkin kullanımı, beklentilerinin tatmini, verimliliğin artması, eğitimlerle desteklemesi sağlanır. Kaynaklarının etkin kullanımı ve geliştirilmesi için akademik ve kişilik özelliklerini yapılandıran performans geliştirme çalışmaları yapılır.

Uygulanan test ve envanterler hakkında bilgi verebilir misiniz?

11-22 yaş arası gençler için uygulanan 16PF Kişilik ve Mesleğe Yönlendirme Envanteri ile 16 yaş ve üzeri kariyer planı için 16PF Kişilik Envanteri uygulanmaktadır. 16PF Kim (11-22 yaş) Envanteri Dışadönüklük, Endişe Düzeyi, Gerçekçilik, Bağımsızlık, Oto-kontrol genel kişilik özellikleri ve Sıcakkanlılık, Problem Çözme, Strese Tolerans, Baskınlık, Canlılık, Kurallara Bağlılık, Sosyal Girişgenlik, Duyarlılık, İhtiyatlılık, Soyuta Odaklılık, Ketumluk, Kendini sorgulama, Değişimlere Açıklık, Kendine Yeterlilik, Mükemmeliyetçilik, Gerginlik temel kişilik kategorilerinde gencin bulunduğu durumu tespit eder. Kişilik özelliğine göre belirlenen Meslek kategorilerinden Gerçekçi, Geleneksel, Girişimci, Sosyal, Sanatçı, Araştırmacı alanların hangilerinin ön planda olduğu belirlenir. Yaşadığı sorunlara bağlı olarak risk alanları ile başarılı olacağı genel yetenekler tespit edilir.

16PF Kişilik Envanteri ise şu bölümleri içermektedir;

• Cevaplama Tarzı Ä°ndeksi: Farklı Görünme EÄŸilimi, Genelden Sapma EÄŸilimi ve Genele Aşırı Uyum EÄŸilimi


• 5 Genel KiÅŸilik EÄŸilimi: Dışadönüklük, EndiÅŸe Düzeyi, Gerçekçilik, Bağımsızlık ve Oto-Kontrol


• 16 Temel KiÅŸilik ÖzelliÄŸi: Sıcakkanlılık, Problem Çözme, Strese Tolerans, Baskınlık, Canlılık, Kurallara BaÄŸlılık, Sosyal GiriÅŸkenlik, Duyarlılık, Ä°htiyatlılık, Soyuta Odaklılık, Ketumluk, Kendini Sorgulama, DeÄŸiÅŸimlere Açıklık, Kendine Yeterlilik, Mükemmelliyetçilik ve Gerginlik


• Genel EÄŸilimler: Duygusal Uyum, Yaratıcılık Potansiyeli, Etkin Bir Liderlik Tarzına Olan Benzerlik, SeçilmiÅŸ Bir Lider Rolü Ãœstlenme Potansiyeli, Yapılandırılmış Durumları Tercih Etme, Resmi/Akademik Alanları Tercih Etme


• Yönetici/Çalışan Rolleri Genel EÄŸilimi: Otoriter, BaÅŸkalarını Memnun Edici, Katılımcı, Ä°ÅŸbirliÄŸi Yapan, HoÅŸgörülü, Serbest Düşünen, Tartışmacı, Kontrollü, Objektif, Destekleyici


• Kariyer/Meslek Ä°lgi Alanları: Etki Etmek, Düzenlemek, Yardım Etmek, Yaratmak, Analiz Etmek, Ãœretmek, GiriÅŸimcilik ve 27 kariyer alanı için Öngörülen Kariyer Etkinlik Puanları


• ÇeÅŸitli Mesleklerle Ä°lgili Mesleki Ä°lgi Alanları


• Ä°statistiksel Özet ve Ham Puanlar: Bireyin envanterdeki sorulara verdiÄŸi cevapların dökümü

16PF Kişilik Envanterinin uygulamasından elde edilebilen raporlar ise şunlardır:

• Temel Sonuç Raporu


• Temel Yorum Raporu


• Ä°nsan Kaynakları GeliÅŸim Raporu


• Kariyer GeliÅŸim Raporu


• Takım Çalışması Raporu


• Liderler İçin Koçluk Raporu

16PF Kariyer Gelişim Raporu, kişinin kariyer planlamasının ve kariyer hedeflerinin belirlenmesi için gerekli olan kişisel değerlendirmeyi ve araştırmayı kolaylaştıran etkili bir danışmanlık aracıdır. Ayrıca, bireyin kariyer ilgi alanları ve kişiliğiyle ilişkili olarak, iç görü kazanmasını sağlamaktadır.

Raporun başlıca kullanım alanları;

• Kariyer Danışmanlığı


• Koçluk ve Süpervizyon Süreçleri


• Kariyer Yönetimi Kararları


• KiÅŸisel ve Organizasyonel GeliÅŸim


• EÄŸitim Süreçleridir.

16PF Kariyer Gelişim Raporu iki alt rapordan oluşmaktadır;

• Bireye Ait Geri Bildirim Raporu


• Danışman Raporu

Bireye Ait Geri Bildirim Raporu:

Bireyin kişiliğiyle ilgili bilgiler, güçlü yönlerine ağırlık veren bir tarzda yorumlanmaktadır. Raporun bu kısmındaki alt başlıklar;

• Problem Çözme Becerisi


• Stresle BaÅŸa Çıkma Tarzı


• KiÅŸiler Arası EtkileÅŸim Tarzı


• Organizasyonel Rol ve Çalışma Ortamı Tercihleri


• Kariyer Ä°lgi Alanları

Raporun bu kısmında, ek olarak yedi sayfadan oluşan ve bireyin araştırma ve planlama sürecini kolaylaştıran bir bölüm de bulunmaktadır. Bu bölümde bir takım egzersizler yer almakta ve bu egzersizler, bireyin kişiliğinin ve kariyerinin güçlü yönlerini, mesleki ve kişisel performansının etkinliğini arttırabilmek için duyduğu gereksinimleri, gelecekteki kariyer adımlarını, kariyer ve kişisel gelişimi ile mesleki hedeflerini kendi başına analiz etmesine yardımcı olmaktır.

Türkiye normlarında alınan grafikler ve rakamsal veriler nedir?

IPAT (Institute for Personality and Ability Testing,Inc.) tarafından geliÅŸtirilen, 16PF KiÅŸilik Envanteri Türkiye için seçilen tek temsilci olan DBE tarafından uygulanmaktadır. 16PF KiÅŸilik ve Envanteri BeÅŸinci Versiyonunun Türkçe soru kitapçığına iliÅŸkin psikometrik analizleri ve norm çalışmaları 17-60 yaÅŸ aralığındaki yaklaşık 30.000 kiÅŸilik bir örneklem içinden istatistiksel yöntemlerle belirlenmiÅŸ 2230 kiÅŸilik bir alt örneklem grubuyla gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir. 16PF KiÅŸilik Envanteri BeÅŸinci Versiyonunun güvenirlik analizleri (test-tekrar test, iç tutarlılık gibi), psikolojik testlerin taşımaları gereken psikometrik kriterlere uygun olduÄŸunu göstermektedir. Türkçe 16PF BeÅŸinci Versiyonunun Türk Kültürüne uyum çalışmaları sonuçları, Ä°ngilizce orijinal versiyonun teorik yapısına uygun olduÄŸunu göstermektedir. Çalışma sonucunda Türkiye’deki 16PF raporlarında kullanılan “Türk Norm Tablosu” oluÅŸturulmuÅŸtur.

Bireysel Kariyer çalışması yapmak isteyen gençler nasıl bunlardan yararlanabilir?

Kariyer danışmanlığı bölümümüzden bilgi alabilir, envanteri uygulayabilir, danışmanlık için randevu alabilirler.

Şeyda Özdalga, Uzman Klinik Psikolog - DBE Çocuk ve Genç Psikolojik Danışmanlık Merkezi