Emre Konuk

Geçen hafta çocuÄŸun içgüdüleriyle doÄŸduÄŸunu, içgüdülerinse tanımı gereÄŸi sınır tanımadıklarını ve hedefin anında doyum olduÄŸunu söylemiÅŸtik. Oysa aile yaÅŸamı ve medeniyet, yani metropol bizden, anında doyumla, doyumu erteleme arasında dengeleri sarsmayacak, estetiÄŸi düzgün bir koreografi oluÅŸturmamızı ister. Tüm kültürlerde geçerli bu temel performans kriterine uy(a)mayanlar ya hapse atılır ya da akıl hastanesine kapatılırlar. Bir kısmı “tutunamayanlar”, yani “homo-erectus disconnectus” kategorisinde yaÅŸamlarını sürdürürler. Geri kalanı da sanatçı olur.

EÄŸer vakitlice çoluk çocuÄŸa karışıp, müeddep, yani terbiye edilmiÅŸ bir yaÅŸamı sürdürmek istiyorsak, oyunu kuralına göre oynamak gerekecek. Ä°ÅŸte size, zamanında “patkası sıkmayıp” stratejik bir kararla çocuk sahibi olmamış bir psikologdan uzman görüşü:

Demokrasi, halkın egemenliÄŸi temeline dayanan yönetim tarzıdır. Ancak unutmayalım; burada “halk” çocukları içermez. Demokrasilerde çocukların oy hakkı yoktur, yani kendilerini yönetecek kiÅŸileri seçemezler, deÄŸiÅŸtiremezler. Bunun için belli bir yaşı beklemeleri gerekir. Temel varsayım; çocukların kendileri için iyiyi doÄŸruyu ayırdedecek zihinsel ve duygusal olgunluÄŸa sahip olmadıklarıdır. Bu da doÄŸru bir görüştür.

ÇocuÄŸun eÄŸitiminde “baskı-serbestlik” ikileminin, pedagojik bir yaklaşımdan çok,gücün kullanımıyla ilgili politik bir tutumu yansıttığını bilmemiz gerekir. Ailenin bütünlüğünü korumak, aileyi yönetmek, dengeleri kollamak politik kararlardır. Psikolojiyle, çocuk eÄŸitimiyle, pedagojiyle bir ilgisi yoktur. Her anne-baba, bir aile olma kararı aldıklarında, ister bilinçli, ister bilinçsiz, bu politik kararı da aldıklarını bilmelidirler. Yani, yineleyelim; oyunu kurallarına göre oynamak zorunda kalacaklardır.

Aileyi Yönetmek

Aileyi yönetmek çocukların iÅŸi deÄŸildir. Çocukların iÅŸi yaÅŸlarına, zihinsel ve duygusal geliÅŸim düzeylerine göre durmadan deÄŸiÅŸir. ÖrneÄŸin; yürümeyi, yemek yemeÄŸi, aÄŸlamadan istemeyi, giyinmeyi, rekabeti ve paylaÅŸmayı, kız tavlamayı, kendini korumayı, zamanını planlamayı, isteklerini ertelemeyi, stresle baÅŸ etmeyi,yaÅŸamın ve yetiÅŸkinlerin ve hocaların saçmalıklarına toleransı, özgürlük alanlarını geniÅŸletmek için asılmayı, kabul edilebilir bir biçimde isyan etmeÄŸi, mizahı, sorgulamayı, yaratıcı çözümler oluÅŸturmayı, dans etmeyi, kendine yetmeyi, çalışmayı, para kazanmayı, vermeyi ve almayı, sevmeyi, sevilmeyi, keyif almayı,mutlu olmayı ve daha pek çoÄŸunu öğrenmek çocuÄŸun “asli” görevleridir. Bunlar temel yaÅŸam becerileridir ve arasında “aileyi yönetmek” yoktur. O iÅŸ anne-babanın iÅŸidir.

Demokrasi çerçevesinde ele aldığımızda, çocuk kuralları sorgulayabilir, gözden geçirebilir, itiraz edebilir ve gündeme getirebilir. Hemen bir “araÅŸtırma komisyonu” kurulur. Bir çocuk bunları yapıyorsa, hiyerarÅŸiyi kabul etmiÅŸ demektir. Kurallar gözden geçirilir ama deÄŸiÅŸmesine izin veren taraf anne baba olur. Çocuk, haklarını araması için desteklenmeli, ama zorla hiç bir zaman alamamalıdır.

Bütün bunların içinde bir çocuÄŸun doÄŸduÄŸu andan baÅŸlayarak, yetiÅŸkin olana kadar hep gündeme gelecek olan temel beceri; isteklerini ertelemeÄŸi ve aynı zamanda gerçekleÅŸtirmeyi öğrenmesidir. Bu, “duygusal olgunluÄŸun” diÄŸer adıdır.

Büyük Tuzak

Ailede çocuklarla ilgili bir problem yaÅŸandığında, en sık düşülen tuzaklardan biri, anne ve babanın aynı cephede yer almamaları ve ortak bir dili geliÅŸtirmiyorolmalarıdır. ÇocuÄŸun eÄŸitimi ile ilgili nelerin yapılıp nelerin yapılmayacağı söz konusu olduÄŸunda, anne- baba, maalesef, tartışma baÅŸlatabiliyorlar. Bu tuzaÄŸa düşmemek gerekir çünkü çocuklar bu farkı gördükleri anda kullanmaya baÅŸlarlar ve elbette ki, yanaÅŸtıkları kiÅŸi genellikle anne olur. Bilmemiz gerekir ki çocuklar son derece bencil yaratıklardır. Yani kendi çıkarları, istekleri baÅŸka herÅŸeyden daha ön plandadır. “Böl ve yönet” politikası en iyi bildikleri yöntemdir. Bu ortamın oluÅŸtuÄŸu her ailede problem çıkmaz ama aile problem çıkmaya çok elveriÅŸli hale gelmiÅŸ olur. Dolayısıyla, ilk yapılacak iÅŸlerden biri, anne ve babanın ortak bir dile, ideolojiye, eÄŸitim anlayışına sahip olmaları, kural koyma ve yaptırım gibi durumlarda anlaÅŸmaya varmalarıdır.

Sözlük

Güç kullanma: İlişkilerin tanımını yapma ve yönlendirme
Politika: Devleti, hükümeti veya aileyi yönetebilmek ve kontrol altında tutabilmek için yöntemler ve taktikler uygulama
Pedagoji: EÄŸitim bilimi

03.04.2005