Emre Konuk

Geçen hafta internette kurallarını, yasalarını anlamakta ve yorumlamakta güçlük çektiğimiz bir ilişki tarzının, hatta yeni bir sosyal fenomenin oluştuğundan söz etmiştik.

Bu ilişkiler, bir yanıyla günlük yaşamdan bildiğimiz unsurları taşımakta, diğer yanıyla da “normal” insanlar olarak hiç yaşamadığımız yanları barındırmakta. Buna örnek olarak da, internette eşiyle, eşinin haberi olmadan girdiği yoğun ilişkiyi anlatan, bu nedenle yardım isteyen bir danışanın, günlüğünden alıntılar aktarmıştık.

Malum, internetin yaşamımıza bir daha çıkmayacak bir biçimde girmesi görece çok yeni sayılır. Bu son derece ilginç sosyal gerçekliği anlamamıza yardımcı olacak araştırmalar, ancak yeni yeni anlamlı sonuçlar çıkarmaya izin verir oldu. Meraklısı için kaynakları dizinin sonunda vereceğim.

Mektup, Telefon, SMS ve Online İletişim

Mektup, telefon ve SMS ile iletişim birbirini tanıyan insanlar arasında yer alır, yani yüz yüze görüşmeden pek bir farkı yoktur. Online iletişim ise o anda isteğe bağlı oluşur ve genellikle insanlar birbirlerinin “gerçek kimliğini” bilmezler.

Online iletişimin temel özelliklerinden biri; hem hayal gücüne hem de karşılıklı kurulan gerçek ilişkiye dayanmasıdır. Bir önemli fark: Online ilişkide, günlük yaşamda çok önem verdiğimiz güzellik, çirkinlik, yaş, eğitim, sınıf, sosyal statü, cinsiyet, ırk, din gibi unsurların önemini kaybetmesidir. Yani online ilişkide herkes eşittir. Diğer temel özellikler ise: her an erişilebilir olması ve gizliliktir. Kısacası; hayal gücünü çalıştırması ve aynı zamanda gerçek olması, herkesin eşit ve çok kolay erişilebilir olması, üstelik neredeyse bedava oluşu online iletişimi ciddi biçimde çekici kılar.

Bütün bunların online ilişkiyi çok riskli hale getirdiğini de söyleyebiliriz. Örneğin, madde bağımlılığına benzer olarak, beynin zevk merkezlerinin suni şekilde uyarılmasından ortaya çıkan bu bağımlılık, gerçek ve hayal arasındaki farkı azaltır. Bunun yanında, derin hayal kırıklıkları yaşayarak kişinin gelecekle ilgili umutlarının tükenmesi gibi olasılıklar da bu ortamın dezavantajları arasındadır.

Bunun da ötesinde internette kurulan ilişkilerin, internette kalması ve sürmesi halinde bize derin doyum sağlayan temel ihtiyaçlarımızı karşılaması ne yazık ki mümkün değildir. Bu temel ihtiyaçlar öbür ucundan bakıldığında bizim aynı zamanda temel korkularımızdır da.

Sıralayalım:

1. Güvenlik

Güven, huzur, korunma - ihmal, terk, yalnızlık

2. Ait olma

Birlikte olmak, birlik, aidiyet, bağlanmak - dışlanma

3. Açıklık İhtiyacı

İleriyi tahmin, önünü görmek – bilinmeyenden korku

4. İstikrar

Denge, düzen - kaos

5. Önemsenme

İstenme, beğenilme, sayılma, değer verilme - aşağılanma, küçük düşme

6. Anlamlı Yaşam

Kişisel doyumun ötesinde, birilerine bir şeyler verme veya bir davaya hizmet

Bizi yöneten, harekete geçiren, motive eden en temeldeki korku ve ihtiyaçlarımız bunlar. Her an bitebileceği bilinerek girilen bir ilişkinin, yukarıda saydığımız ve bizim temel gıdamız olarak yaşadığımız bu ihtiyaçları, ne kadar yoğun yaşanırsa yaşansın online ilişkiler doyuramaz.

Haftaya devam.

30.09.2007